KONU
• Maliyet azaltımı ile eldeki kaynakların israf edilmeden kullanılması
• Maliyetleri oluşturan gider kalemlerinden hangilerinin ne düzeyde indirilebileceği araştırılması
AMAÇ
İşletmelerde maliyetlerin düşürülebilmesi için kullanılabilecek teknikler ile ilgili özet açıklamalar vermek
KAPSAM
• Maliyet Düşürmenin Önemi
• Maliyet Kavramı, Türleri ve Maliyet Yöntemleri
• Maliyetleri Oluşturan Faktörler
• Maliyetleri Etkileyen Faktörler
• Maliyetleri Düşürme Teknikleri ve Yöntemleri
• Başarılı Bir Maliyet Düşürme Programının Koşulları
MALİYET DÜŞÜRMENİN ÖNEMİ
Kıt kaynakların akılcı şekilde (israf edilmeden) idareli tüketilmesi /kullanılması
Ulusal refah ve rekabet gücünün artması
Uluslar arası hiper-rekabet ortamları
• Artan ürün çeşidi
• Alıcıların fiyatlara olan duyarlılıklarının artması
Fiyat rekabetinin-maliyetleri düşürmenin önemi
Birim maliyetler
ÖDEME
İşletmeden dışarıya nakit akışı oluşturan her türlü para çıkışıdır
GİDER
İşletme faaliyetlerinin ve varlığının sürdürülebilmesi ve bir gelir elde edilmesi için belli bir dönemde kullanılan veya tüketilen mal ve hizmetlerin parasal tutarıdır
MALİYET
Bir sınai işletmenin üretime yönelik olarak katlandığı giderlerin, yani normal ölçüler için üretimde kullandığı veya tükettiği mal ve hizmetlerin parasal tutarıdır
GİDER TÜRLERİ
• Sabit maliyet ve değişken maliyet
• Toplam maliyet ve birim maliyet
• Direkt ve indirekt maliyet
• Fiili maliyet ve alternatif maliyet
• Gerçek maliyet ve tahmini maliyet
• Tedarik maliyeti, üretim maliyeti, pazarlama maliyeti, finansman maliyeti, yönetim maliyeti, stok maliyeti, taşıma maliyeti, araştırma - geliştirme maliyeti vb
• İş yeri maliyeti, üretim hattı maliyeti, bölüm maliyeti, fabrika maliyeti, sipariş maliyeti, parti maliyeti vb
• Nakit çıkışı gerektiren maliyetler ve nakit çıkışı gerektirmeyen maliyetler
• İşçilik maliyeti / personel maliyeti, sermaye maliyeti, malzeme maliyeti
• Denetlenebilen (kontrol edilebilen) maliyetler ve denetlenemeyen (kontrol edilemeyen) maliyetler
• Batık maliyet ve farklılaşan maliyet
Tüketim Karakterine (Oluşum Şekline) Göre Giderlerin Biçimlendirilmesi
Fonksiyon Esasına Göre Giderlerin Ayrımı
Maliyetlendirme Yöntemleri
• TAM MALİYET YÖNTEMİ
Sabit genel üretim giderleri de dahil, tüm üretim giderlerini bütünüyle mamul maliyetlerine yükleyen yöntemdir
• DEĞİŞKEN MALİYET YÖNTEMİ
Sabit genel üretim giderlerini bütünüyle mamul maliyetleri dışında bırakarak dönem gideri şeklinde gelir-gider tablosuna yansıtan bir yöntemdir
MM
Yöntemleri
Gider Türleri
Tam Maliyet Yöntemi
Değişken Maliyet Yöntemi
Direkt malzeme giderleri
Direkt işçilik giderleri
Genel imalat giderleri (GİG)
- Sabit GİG
- Değişken GİG
X
X
X
X
X
X
X
Tam ve Değişken Maliyet Yöntemleri Gider Kapsamları
Maliyetlendirme Yöntemleri (devamı)
• NORMAL MALİYET YÖNTEMİ
Sabit genel imalat giderlerini toplam kapasiteye dağıtarak, sadece kullanılan kapasiteye düşen kısmını mamul maliyetlerine yükleyen, boş kapasiteye düşen bölümünü ise doğrudan gelir-gider tablosuna (çalışmayan kısım giderleri) yansıtan yöntemdir
• FİİLİ MALİYET YÖNTEMİ
Üretilen mamul maliyetleri, üretim yapıldıktan sonra üretim giderlerinin fiili tutarları esas alınarak saptanır
• STANDART MALİYET YÖNTEMİ
Üretilen mamul maliyetleri üretim yapılmadan önce giderlerin bilimsel esaslarla belirlenmiş, olması gereken tutarları esas alınarak saptanır
Maliyetlendirme Yöntemleri (devamı)
• SİPARİŞ MALİYET YÖNTEMİ
o Direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik giderlerinin doğrudan doğruya üretim partileri itibariyle saptanıp izlenmesi
o Genel üretim giderlerinin ise gider dağıtım tablosundan hesap yoluyla bulunan uygun yükleme payları yardımıyla üretim partileri arasında dağıtılması
• EVRE MALİYET YÖNTEMİ
o Dönemin üretim giderlerinin üretim aşamalarında toplanması
o Her bir aşamanın giderinin, o aşamanın üretim miktarına bölümü yoluyla aşamanın birim maliyetinin hesaplanması
MALİYETLERİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
• İş akışı (teknoloji ve çalışma yöntemleri), üretim girdileri, kapasiteleri (emek, sermaye, malzeme, doğal kaynaklar, örgüt ve yönetim) ve çevre faktörleri
• İşletme kontrolü altındaki iç faktörler ve İşletme kontrolü dışındaki dış faktörler
) )
*) Kolay değiştirilemeyen ) İşletmenin denetimi altında
**) Kolay değiştirilebilen ) İşletmenin denetimi dışında
Maliyeti Etkileyen Faktörlerin Bütünleşik Bir Modeli
MALİYETLERİ ETKİLEYEN İŞLETME İÇİ FAKTÖRLER
• Katı Faktörler
o Ürün
o Fabrika ve Teçhizat
- Mevcut kapasiteyi hizmete hazır tutma
- Mevcut kapasiteyi optimum süreç koşullarında çalıştırma
- Kapasite kullanımını iyileştirme
- Kapasiteyi uygun yer ve koşullarda kurma ve/veya böyle yerlere taşıma
- Kapasiteyi optimal ölçeğe kadar artırma
o Teknoloji
Farklı Teknolojiler ve Toplam Maliyet Fonksiyonları
MALİYETLERİ ETKİLEYEN İŞLETME İÇİ FAKTÖRLER
Katı Faktörler
o Malzeme ve Enerji
- Tasarım aşamasında
• Değer analizi yapılması
• Fiziksel bozulma ve aşınmaların en aza indirilmesi, deşe ve ıskartaların denetimi ve değerlendirilmesi
- Üretim veya İşletme Aşamasında
• Sıfır hata hedefinin benimsenmesi
• Teknisyenlerin eğitilmiş ve güdülendirilmiş olmaları
• Her aşamada uygun manipülasyon ve depolama işlemlerinin uygulanması
• Uygun ambalajlamanın yapılması
• Ucuz ve uygun koşullarda malzeme ve enerji temini
• Stok devir oranının artırılması (fırsat maliyeti)
• Sıfır stok hedefinin konulması
• Tedarikçilerin geliştirilmesi
MALİYETLERİ ETKİLEYEN İŞLETME İÇİ FAKTÖRLER
• Esnek Faktörler
o İnsan
? Güdülenme:İnsanların kendilerini işlerine verme derecesi
Değerler sistemi geliştirme
Hemen ödüllendirme
Etkili teşvik sistemleri planlama-uygulama
Çalışanların işbirliği ve katılımlarını sağlama
İşi ilginç hale getirme
? Etkililik:İnsan çabasının, çıktı, maliyet ve kalite için konulan hedefleri gerçekleştirme derecesi
Eğitim ve geliştirme
İş rotasyonu ve yerleştirme
Sistematik iş geliştirme
Kariyer planlaması
MALİYETLERİ ETKİLEYEN İŞLETME İÇİ FAKTÖRLER
Esnek Faktörler
o Örgüt ve Sistemler
? Dinamizm
? Esneklik
o Çalışma Yöntemleri
o Yönetim Biçimi
? Örgütsel tasarım
? Personel politikası
? İş tasarımı
? İşlemlerin planlanması ve kontrolü
? Bakım ve satın alma politikaları
? Sermaye maliyetleri
? Sermaye kaynakları
? Bütçe sistemleri
? Maliyet kontrol teknikleri
MALİYET DÜŞÜRMEYE YÖNELİK TEKNİK VE YÖNTEMLER
Birim Maliyet Düşürme Teknikleri
Verimliliği Artırma Teknikleri
İsrafı önlemeye yönelik teknikler
İSRAF : Katma değer yaratmayan
Maliyetleri artıran
MALİYET DÜŞÜRME TEKNİKLERİ
• Örgüt etkililiğinin yönetimi teknikleri
o OD/PIP yaklaşımı
o ALA performans artırma programı
o Maliyet düşürme çemberleri
• Sermaye kaynakları kullanımının iyileştirilmesi teknikleri
o Atık maddenin azaltılması ve enerji tasarruf programları
o Bakım geliştirme
o Toplam kalite yönetimi
• İnsan kaynaklarının etkili yöneltimi teknikleri
o İşgücünün güdülenmesi
o İşçilerin katılımı
MALİYET DÜŞÜRME TEKNİKLERİ
• Diğer bazı maliyet düşürme teknikleri
? Endüstri mühendisliği teknikleri ve ekonomik analizler
o İş etüdü
o Pareto analizi
o Tam zamanında üretim yaklaşımı
o Değer analizi
o Maliyet-fayda analizi
o Sıfır bazlı bütçe
o Maliyet verimlilik tahsisi
? Davranışsal teknikler
o Örgüt geliştirme
o Beyin fırtınası
o Güç alanı analizi
o Nominal gruplama tekniği
OD/PİP
KURUMLARDA ÖRGÜT GELİŞTİRME VE PERFORMANS ARTIRMA İÇİN PLANLAMA
• Bir danışmanlık ve eğitim yöntemidir
• Örgütsel değişiklikler için geliştirilmiş sistematik bir yaklaşım ve planlama tekniğidir
• İşletme planlaması
Amaçlara göre yönetim
Proses danışmanlığı
Modern davranış bilimleri teorilerinden
o Liderlik kaynaklanır
o Motivasyon
o Örgütsel değişiklik
AMAÇLARA GÖRE YÖNETİM
• Bir yönetim felsefesidir
• İnsanların eylemleri, davranışları, teşvikleri ile ilgili bir kavramdır
• Amaçlarla ilgili ihtiyaçları kişisel ihtiyaçlar haline dönüştürerek performans artışlarının gerçekleş-tirilmesini sağlar
Gerçek- Özgür- Demokratik Yönetim
OD/PİP UYGULAMA AŞAMALARI
• İlk tanı
• OD/PİP'ye yönlendirme
• Tanı koyma ve eylem planlaması
• Uygulama
• Gözden geçirme ve düzeltme
PERFORMANS GELİŞTİRME PLANI
• Hangi işteyiz?
• Örgüt amaçları
• Performans göstergeleri
• Performans hedefleri
• Performans sorunları
• Engelleyici güçler
• Kolaylaştırıcı güçler
• Performans geliştirme stratejileri
• Uygulama için gerekli önlemler
OD/PİP SORUN SINIFLAMA KRİTERLERİ
• A1 Örgütlenmenin tümünü ilgilendiren
sorun
• A2 Örgütlenmenin bölümlerini
ilgilendiren sorun
• B1 Sorunun çözümü örgüt içinde
• B2 Sorunun çözümü örgüt dışında
• C1 Teknik bir sorun
• C2 Örgütsel bir sorun
• D1 Yönetim teknikleri ile çözülür
• D2 Yönetim teknikleri ile çözülemez
• E1 Sorunlar çok boyutlu
KUVVET (GÜÇ) ANALİZİ
"Engelleyici" ve "Destekleyici" güçlerin ana-lizini yapan yönetim grubunun bu güçlerin her biri için 1 den 5' e kadar kuvvet derecesi vermesi
ENGELLEYİCİ GÜÇLER
BEKLENEN ERİŞİLEBİLİR DÜZEY-HEDEF
Y
VAROLAN PERFORMANS DÜZEYİ
X
KOLAYLAŞTIRICI GÜÇLER
ALA PERFORMANS ARTIRMA PROGRAMI
• Şu anda ne durumdayız?
Verimlilik ölçümü-analizi
Diğerlerine göre ne durumdayız?
Firmalar arası karşılaştırmalar
• Temel verimlilik sorunlarımız ne ?
Denetim sonuçları analizi
• Nereye ulaşmak istiyoruz?
Etkinlik alanlarını belirleme
Görüş birliğine ulaşma
• Verimlilik artırma için gerekli etkinliği başlatma
İşletme içi ve dışı etkin öğrenme grupları kanalıyla programı uygulamaya koyma
EKİP ÇALIŞMALARI
VERİMLİLİK ARTIRMA EKİPLERİ
• Aynı işi yapan ya da aynı bölümde çalışan
• Sayıları 4 ile 10 arasında değişen
• Haftada en az 1 kez iş saatleri içinde toplanarak işte ve işyerinde karşılaşılan verimlilik sorunları saptayan ve çözüm
yollarını araştıran
• Gönüllü kişilerden oluşan
GRUPLARDIR
• Grup kendi kendini yönetir
• Problem çözülünce sunuş yapılır, iletişim sağlanır
• Bir koordinatör ekibin organizasyonu ve izlenmesini üstlenir
• Ekip üyeleri,liderleri bir eğitimden geçer, ekip halinde davranmayı öğrenirler
VERİMLİLİK ARTIRMA EKİPLERİ
SOSYAL ETKİLERİ
• İşçilerin kişisel gelişmesine yardım edecek eğitim sağlar
• İşçilerin çalışma ortamlarını ve işlerini daha anlamlı kılmalarına olanak tanır
• İşçilerin hem beyin gücü, hem de beden güçlerini en verimli şekilde kullanma-larını teşvik eder
• Organizasyon içerisinde ekip ruhu yaratır
• Yönetimin emredici rolünden destekleyici role geçmesini sağlar
VERİMLİLİK ARTIRMA EKİPLERİ
AMAÇLARI
• Organizasyonun gelişmesine, iyileşmesine ve büyümesine katkıda bulunmak
• İnsanlar arasında karşılıklı saygıyı geliştirmek
• Mutlu ve üretken bir çalışma ortamı yaratmak
• İnsan yeterliklerini tamamıyla kullanmak
• İnsanların yaratıcı yeteneklerini ortaya çıkartmak
• İlk ve orta kademe yöneticilerin liderlik ve yönetim yeteneklerini geliştirmek
• İnsanların kendilerini geliştirmelerini teşvik etmek
• "Verimlilik herkesin görevidir" anlayışını benimsetmek
• Katılımcılığı sağlamak
VERİMLİLİK ARTIRMA EKİPLERİ
YARARLARI
• Kalite, verimlilik ve iletişimde iyileşme
• Katılanların sorun çözme becerilerinin ve kişisel gelişmelerinin artırılması
• Çalışanların işe olan ilgilerinin artırılması ve işlerine sahip olmalarının sağlanması
• Bireyler, gruplar ve bölümler arası ekip çalışması ve yardımlaşmanın iyileşmesi
• Çalışan – yönetim ilişkilerinin ve iletişimin artması sonucu ekip felsefesine bağlılığın artması
• Performans ölçümlerinin geliştirilmesine çok sayıda insanın katılması ile nezaretçi ve yöneticilerin daha çok sayıda veriye sahip olması
• Çalışanların tanınması için temel oluşturması
• Organizasyonun amaçları ile bireysel amaçların dengelenmesinin sağlanması
• İşten ayrılma ve devamsızlıkta azalma
VERİMLİLİK ARTIRMA EKİPLERİ
YAPISI
Yürütme Kurulu
Rehber
Lider
Çember
VERİMLİLİK ARTIRMA EKİPLERİ
SORUN ÇÖZME ADIMLARI
• Sorunun tanımlanması
• Nedenlerin saptanması
• Veri toplama
• Pareto analizi
• Çözümlerin araştırılması
• Çözüm önerisinin test edilmesi
• Eylem planının hazırlanması
• Çözüm önerilerinin yönetime sunulması
TOPLAM KALİTE NEDİR ?
Bir kuruluşta üretilen mal ve hizmetlerin, işletme süreçlerinin ve personelin, sürekli geliştirilmesi ve iyileştirilmesi yolu ile, en düşük toplam maliyet düzeyinde ve tüm çalışanların katılımı ile önceden belirlenmiş olan müşteri ihtiyaç ve beklentilerinin karşılanarak işletme performanslarının iyileştirilmesi stratejisidir
TOPLAM KALİTE NEDİR ? (devamı)
• Herkesin katılımı ile ulaşılan en üst düzeyindeki karlılıktır
• TK en basit anlamıyla kuruluş olarak yapılması gerekli olanların
yapılmasıdır
• TKY süreci ürün ve/veya hizmetlerin geliştirilmesi ve müşteriye satış sonrası hizmetlerin sunulması için kullanılan sistematik bir yönetimdir ve müşteri gereksinim ve beklentilerinin yeterince anlaşılması ilkesine dayandırılır
• TK kuruluş mensuplarının hepsinin kaliteyi değerlendirirken ve iyileştirirken İSK ve diğer teknikleri kullanmalarını gerektirir
TOPLAM KALİTE NEDİR ? (devamı)
• TK yalnızca bir kalite çemberleri ya da verimlilik iyileştirme programı değildir, kuruluş genelinde toplam olarak müşteri odaklılığı kültürünü oluşturan bir yönetim sistemidir
• En ekonomik düzeyde tam bir müşteri tatmini sağlayacak ürün ve / veya hizmet üretebilmek için bir organizasyondaki çeşitli grupların kalite geliştirme, kaliteyi koruma ve kalite iyileştirme çalışmalarının bütünleştirilmesi için etkili bir sistemdir
TOPLAM KALİTE NEDİR ? (devamı)
• Tepe yönetimin liderliği ve tüm çalışanların aktif katılımı ile tüm süreçlerin sürekli olarak iyileştirilerek ve etkenleştirilerek müşterilerin, çalışanların, tedarikçilerin ve toplumun mevcut ve olası tüm beklentilerinin tam ve ekonomik olarak karşılanmasıdır
• İç ve dış müşteri beklentilerinin anlaşılmasını temel amaç olarak alan, çalışanların bilgilendirilip yetkilendirilmelerini ve takım çalışmalarıyla tüm süreçlerin sürekli olarak iyileştirilmesini hedefleyen yönetim felsefesidir
TOPLAM KALİTE NEDİR ? (devamı)
• Dünya sınıfı işletme olabilmek için müşteri odaklı kalite sistemi içinde süreçlere göre yönetim sistemi ile çalışanların en uygun eğitim ve çalışma şartlarıyla birlikte çevreyi koruyan bir fabrika olabilmek için topyekün mükemmelleşebilmektir:
? Rekabet gücünün ve karlılığın artırılması için sürekli iyileşme
? İç ve dış müşteri odaklı olmak
? İlk defada doğru olanı yapmak, müşteri beklentilerini aşarak karşılamak
? Uygun kalitedeki ürünü en uygun maliyetle, en doğru zamanda
üretmek
? Çevre ve topluma karşı sorumluluklarını mevzuat sınırlarının ötesinde yerine getirmek
? Ekip çalışması anlayışı ile faaliyetleri kısa / orta / uzun vadeli planlarla ele almak ve yapılanları izlemek
TOPLAM KALİTE NEDİR ? (devamı)
Müşteri memnuniyetinin, çalışanların memnuniyetinin ve toplumda olumlu etkinin sağlanabilmesi için politika ve stratejilerin, çalışanların, kaynakların ve süreçlerin uygun bir liderlik anlayışı ile yönetilmesi ve yönlendirilmesidir.
(EFQM tanımı)
TOPLAM !
Her süreç, her iş, her kişi...
• TK yalnızca daha iyi ürün/hizmet üretilmesini değil, daha iyi ürün/ hizmetler üretilmesi için daha iyi yolların aranmasını amaçlar
• İşlerin daha iyi yapılmasının yolu her zaman vardır
• TK ortamında yönetici ve çalışanlar çeşitli fonksiyonlarda deneyim kazanırlar. Amaç; belirli bir konuda uzmanlar yaratmak değil, belirli konuda uzman, ancak diğer konularda da bilgi sahibi insanlar yaratmaktır
TOPLAM!
Her süreç, her iş, her kişi...
• Kalite yalnızca muayene elemanlarının sorumluluklarına bırakılamayacak derecede önemlidir. Kalite üretim sırasında oluşacak şekilde tasarımlanmalıdır
• Kalite üzerine odaklanıldığı zaman verimlilik ve karlılık artışları elde edilebilecektir
TOPLAM KALİTENİN YARARLARI
• Müşterilerin tam anlamıyla tatmin edilmesi
• Personelin tatmin olma düzeyinin yükseltilmesi
• Sunulan hizmetin kalitesinin yükseltilmesi
• Kurum olarak anahtar hedefler üzerine odaklanılması
• Tüm düzeylerde hedeflere göre çalışma anlayışının geliştirilmesi
• Ekip çalışması ile işbirliği ve yardımlaşmanın geliştirilmesi
• Personel devrinin azalması
• Karar alma süresinin hızlandırılması
• Personelin rutin işlerden sıyrılarak yaratıcılığa zaman ayırabilmesinin
sağlanması
TK'NİN YARARLARI (devamı)
• İşlem başına olan maliyetlerin azaltılması
• Süreçlerin sürekli olarak iyileştirilmesi
• Çalışma ortamı koşullarının iyileştirilmesi
• İletişimin geliştirilmesi
• Katılımcılığın güçlendirilmesi
• Tedarikçilerle olan ilişkilerin iyileştirilmesi
• Tedarikçilerden temin edilen ürün / hizmet kalitesinde iyileşme
• Her işte kalitenin ön plana çıkması
• Organizasyonel performansın iyileşmesi
• Sürekli öğrenme tarzı
• Dinleme alışkanlığı
• Bilginin paylaşılması
TK'NİN YARARLARI (devamı)
• Enerji verimliliğinde artış
• Rekabet edebilirlik düzeyinde artış
• Kapasite kullanım oranında artış
• Organizasyonun hiyerarşik kademe sayısında azalma
• Personel katılımcılığının güçlendirilmesi
• Karlılıkta artış
• Personel verimliliğinde artış
• İlk madde, malzeme, ürün stoklarında azalma
• Üretim sırasında oluşan fire, hurda, yeniden işleme – düzeltme maliyetlerinde azalma
TK'NİN YARARLARI (devamı)
• Yatırımların geri dönüşünün hızlanması
• Bakım – onarım giderlerinde azalma
• Yeni pazarlara ve müşterilere ulaşma becerisinin gelişmesi
• Pazar payında artış
• Hazırlık sürelerinin kısaltılması
• Teslimat zamanlarına uygunluk oranında artış
• Müşteri şikayetlerinde azalma
• Tasarım sürelerinin kısaltılması
• Çevre bilincinin ve çevre duyarlılığının gelişmesi
TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ
YALIN
ÜRETİM SİSTEMİ
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME
Kai: Değişim
KAIZEN: Herkesi kapsayan
Zen: Daha iyi sürekli iyileştirme
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME SÜRECİ;
Düşünce ve davranış olarak çalışan herkesin,
her durumu tartışmaya açması ve sonra bunu iyileştirmenin yollarını aramasıdır
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME
• Değerin, değer akış yollarının tanımlanması, değer akışının kesintisiz sağlanması için alınacak uzun bir yoldur
• Geri beslemedir, düzeltici bir etkinliktir
• Problemlerin bilincinde olmak demektir
• Mevcut durumun sürekli incelenmesi ve daha iyinin aranmasıdır
o Küçük değişiklikler
o Orta boy değişiklikler
o Büyük değişiklikler
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME
SONUÇLAR SÜREÇLER
Süreç
Operatörleri İyileştirme Çabaları Performans
Yöneticiler Özendirme ve Destek Kontrol
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME
Gelişme
Yeni standart
Buluş
Standart
Zaman
Teori
Koruma
Zaman
Yeni
Standart Sürekli iyileştirme
Yenilik
Zaman
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME-PUKÖ DÖNGÜSÜ
İyileştirme için gerçekleştirilen bir dizi faaliyet
PLANLA : Hedefin saptanması
İş planlarının yapılması
Verilerin toplanması
UYGULA : Kesinleşen planın
uygulanması
KONTROL ET: Sonuca ulaşmayı kontrol
etme
Sapmaları belirleme
ÖNLEM AL : Eksik-yanlışların
belirlenmesi
Düzeltmelerin yapılması
YENİDEN DÜZENLENEN PUKÖ DÖNGÜSÜ
Planla
(Yönetim)
Önlem Al Uygula-İşçi
(Yönetim)
Kontrol Et
(Yönetim-Denetçi)
PLANLA : İstatistiksel araçlar kullanarak mevcut uygulamadaki
iyileştirmelerin planlanması
UYGULA : Bu planın uygulanması
KONTROL ET: İstenen iyileştirmeye ulaşmayı kontrol etme
ÖNLEM AL : Sağlanan iyileştirmenin kurumsallaştırılması
İYİLEŞTİRME STANDARTLAŞTIRMA İLE BAŞLAR
SİP' DE STANDARTLAŞTIRMA VE İYİLEŞTİRME
STANDARTLAŞTIRILMIŞ İŞİN BİLEŞENLERİ
STANDARTLAŞTIRILMIŞ İŞ
Çevrim zamanı İş akışı Üretim prosesindeki standart malzeme miktarı
STANDART BİLGİ KAYNAKLARI
• Üretim kapasitesi ile ilgili formlar
• Standart iş akış tabloları
• Standart operasyon formları
PUKÖ VE SUKÖ DÖNGÜLERİNİN İYİLEŞTİRME VE KORUMA İLE ETKİLEŞİMİ
SİP
Ö P
K U
SİP
Ö P Ö S
K U
K U
KORUMA
Ö S
K U
KORUMA
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME ADIMLARI
• ELİMİNE ETME
o Kaldırma
o Durdurma
o Hariç tutma
• AZALTMA
o Basitleştirme
o Merkezileştirme
o Senkronize etme
o Standartlaştırma
o Birleştirme
o Bütünleştirme
• DEĞİŞTİRME
o Alternatif yaratma
o Değiştirme
o Dönüştürme
o Ayırma
SONUÇ
• Açık ve paylaşılır bilgi
• Küçük yatırımlar
• Düşük maliyet
• Uzun vadeli-uzun süreli etki
• Mevcut teknolojiyi iyileştirme
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME
ALAN ÇALIŞMALARI
• Takım oluşturma
8-12 kişi (Alan-Yönetim-Dışarı)
• Eğitim
• Mevcut durum analizi
o Mevcut yerleşim-malzeme akışını belirleme
o Mevcut iş akışını belirleme
o Çevrim sürelerini belirleme
o Çalışma alanı ile ilgili diğer konuları belirleme
o İsrafları ortadan kaldırmak için fikirler geliştirme
o Uygun çalışan sayısını belirleme
• Önerilen durum için gerekli değişikliklerin yapılması
• Değişikliklerin denenmesi
• Çalışmaların, elde edilen kazanımların sunulması
TOPLAM VERİMLİ BAKIM
Önceden belirlenmiş hedeflere ulaşmak için, belli bir sürede, tüm personelin katılımı ile kaliteyi artırmak ve donanım etkinliğini en üst düzeye ulaştırmak için her çeşit kaybı ortadan kaldırmayı başarmak amacıyla geliştirilmiş sistematik bir yöntemdir
Amaç Performans düzeyleri ne olursa olsun bütün üretim ekipmanlarının verimini sürekli olarak iyileştirmek
TKY
Benim TZÜ
Makinem
TVB
Süre
Yönetimi
Sıfır Stok Sıfır Hata
• Güvenirlik
• Bakımı yapılabilirlik
• Kullanılabilirlik
• Çevrim Zamanı
• Kalite
Sıfır Duruş
TVB
Hedef Bakıma aktif katılımı sağlama
İş güvenliğini sağlama
İstikrarlı ürün kalitesi sağlama
İstikrarlı ürün teslimatı sağlama
Maliyetleri düşürme
Yararları
Yatırımları azaltır Geçici önlemleri Gereksiz zaman
Makine güvenirliğini azaltır kullanımını önler
artırır Akıcı hale getirir Ekipman alımında
Mevcut yatırımları Ekipman kullanımına yenilikler getirir
daha kazançlı hale değer verir
getirir Çalışma koşullarını
iyileştirir
ÜRETİM ARAÇLARI İLE İLGİLİ AKIŞ TÜRLERİ
TVB
TOPLAM Toplam Yüklenme Süresi
KULLANIM = x 100
YÜZDESİ Kuramsal Hizmet Süresi
Kuramsal Üretim Vardiya Günlük Dönemdeki
Hizmet = Araçları x Başına x Vardiya x Gün Sayısı
Süresi Sayısı Çalışma Sayısı
Süresi
Yüklenme Yüklenme Hazırlık Üretim Aracında
Süresi = Zamanı + Yapılış Zamanı
TKY HİZMET DIŞI SÜRELERİ AZALTMAK AMACIYLA
İZLENİR
TVB
Toplam Ana
ANA KULLANIM Kullanım Zamanı
YÜZDESİ = x 100
Kuramsal Hizmet
Süresi
AKY YÜZDESİ KULLANIMA ARA VERME SÜRESİNİN AZALTILMASI AMACIYLA İZLENİR
Kullanılan Teknik
TEKNİK KULLANIM Kapasite
YÜZDESİ = x 100 Olanaklı Teknik
Kapasite
TVB ADIMLARI
• Temizlik ve düzen
• Problem nedenlerinin ve temizlenmesi zor olan yerlerin belirlenmesi, gereken önlemlerin alınması
• Temizleme ve yağlama için standart belirleme
• Bütün sistemi gözden geçirme
• Gönüllü kontrol işlemleri için standart oluşturma
• Her şeyin yerinde ve sırasında olduğundan emin olma
• Politika yayılımı
EĞİTİM
Operatör ve bakımcıların eğitim ve yeteneklerinin geliştirilmesi
• TVB nedir
• 5S
• Temel makine elemanları
• Cıvata sıkma
• Yağlama
• Pnömatik
TVB ÖLÇÜLEBİLİR SONUÇLARI
• Toplam ekipman verimliliğinin artması
• Proses hurda oranlarının düşmesi
• Tezgah ve hat duruşlarının azalması
• Tezgah arızalarının azalması
• İş kazalarının azalması
SÜREKLİ İYİLEŞTİRME
MALİYETLERİN OPTİMİZASYONU
GÜDÜLEME (MOTİVASYON)
İnsan davranışını istenilen doğrultuya yönlen-
diren, belli bir amaç için harekete geçiren güçlerdir
BİREY AÇISINDAN MOTİVASYON
Bireyin kişisel gereksinimlerinin doyurulmasın-dan- bireyin kendini gerçekleştirmesine kadar birçok evreyi kapsar
ÖRGÜTSEL AÇIDAN MOTİVASYON,
Örgüt üyelerinin;
• Çalışmaya başlamalarını,
• Çalışmayı sürdürmelerini,
• Görevlerini istek ve coşkuyla yerine getirmelerini
sağlayan düzenlemelerin tümüdür
MOTİVASYONUN AMAÇLARI
• Çalışanların örgütte kalmalarının,
• Potansiyel yaratıcılıklarını kullanmalarının,
• İş başarımlarını artırmalarının
sağlanmasıdır
MOTİVASYONUN ÖRGÜTSEL OLUŞUMLAR ÜZERİNE ETKİSİ
Oluşumlar Yoğunluk Yoğunluk
Sıralaması Katsayısı
Kalitenin düşmesi 1 3.45
İnsan ilişkilerinin
bozulması 2 3.33
İşin yavaşlatılması 3 3.30
Hammadde ve malzemenin
gereksiz yere harcanması 4 3.27
İşe devamsızlığının
çoğalması 5 2.91
İş kazalarının artması 6 2.66
Yeniliklerin
benimsetilememesi 7 1.27
MOTİVASYON
Yaşanan Olaylarda İleri Derecede Hoşnut-suzluk Yaratan Durumların Yüzdesel Sıklığı
50 40 30 20 10 0 Yaşanan Olaylarda İleri Derecede Hoşnutluk Yaratan Durumların Yüzdesel Sıklığı
0 10 20 30 40 50
GÜDÜLEME (MOTİVASYON)
MOTİVASYON KURAMLARI
• Maslow'un Gereksinimler Hiyerarşisi Kuramı
MOTİVASYON KURAMLARI
Maslow'un varsayımları
• İnsanı harekete geçiren ya da davranışını etkileyen ihtiyaçlar, tatmin edilmeyen ihtiyaçlardır. Tatmin edilen ihtiyaçların davranışa etkisi yoktur
• Bu ihtiyaçlar önemine göre aşağıdan yukarıya doğru bir hiyerarşi biçiminde sıralanmıştır
• İnsanın bir basamaktaki ihtiyacı, ancak daha alt basamaktaki ihtiyacı belli bir dereceye kadar tatmin edilmişse ortaya çıkar
• Mc Clelland'ın İhtiyaçların Yönlendirilmesi Kuramı
"Başarı" güdüsü olan bireyler;
o Sorunlara çözüm bulmada kişisel sorumluluk almak isterler
o Amaca yöneliktirler
o Ortalama, gerçekçi ve elde edilebilen amaçlar koyarak belli bir dereceye kadar riske girerler
o Yaptıkları işin sonucunu görmek isterler
o Yüksek enerji ve istekle zorlu çalışmalara girerler
MOTİVASYON KURAMLARI
Mc Clelland
"Güç" kazanma ihtiyacında olan bireyler;
o Diğer kişiler üzerinde güç ya da etki sahibi olmayı isterler
o Kendilerine bu gücü sağlayacak durumlarda diğerleriyle yarışmayı severler
o Diğerleriyle karşılaşmadan zevk alırlar
"Arkadaşlık" (özdeşleşme) ihtiyacında olan bireyler;
o Diğerleriyle arkadaşlık ve duygusal ilişki içine girmek isterler
o Diğerleri tarafından sevilmekten hoşlanırlar
o Parti, kokteyl gibi sosyal faaliyetlerden zevk alırlar
o Bir gruba katılarak kimlik duygusuna erişmek isterler
İşin etkili ve verimli bir biçimde başarılması nelere bağlıdır?
o Diğer ihtiyaçlara oranla belirli güdünün gücüne
o Görevi yerine getirmede başarı olasılığına
o O görev için konulan ödülün değerine
GÜDÜLEME SİSTEMİ İLKELERİ
o Güven ortamının yaratılması
o Verimliliği artırma planları adı altında
bütün çalışanlara güven verilmesi
o Performansın temel ölçüt olarak alınıp, çalışanları ayrım yapmaksızın terfi ettirerek istihdam ve ilerleme sağlayacak eşit fırsatlar yaratılması
o Çalışanlara performanslarının karşılığının verilmesi, örgütün başarılarına olan katkılarının takdir edilmesi
o Temiz ve güvenli çalışma koşulları ve uygun mesleki sağlık hizmetlerinin sağlanması
o İşbaşı eğitim olanakları ve mesleki gelişme programlarının sağlanması
ÖRGÜTLERDE GÜDÜLEMEYİ SAĞLAYACAK ARAÇ VE TEKNİKLER
• Güdülemede Paranın Rolü
• Örgütsel Kurallar ve Cezalandırma
• İş (görev) Tasarımı
Okullar Öneriler Sonuçları
Mühendislik
yaklaşımı
Psikolojik (insan
ilişkileri)
yaklaşım
Ergonomik (zihinsel zorlanmayı minimize etme)
Biyolojik yaklaşım İş basitleştirme ve uzmalaştırma zaman ve hareket etütleri
Bağımsızlığı ve özerkliği teşvik, beceri ve görevlerde çeşitlilik, toplumsal etkileşim
Basit, emin ve güvenilir araç ve işler geliştirerek çalışanların zihinsel özelliklerine ilişkin iş gereğini en alt düzeye indirme
İş yerindeki fiziksel koşulları düzeltme Verimlilik
Tatmin
Sistem Güvenirliği
Çalışanların Rahatlığı
İş Tasarımında Yaklaşımlar
İş (görev) Tasarımı
• İş Değiştirme (rotasyon)
• İş Genişletme
• İş Zenginleştirme
İlkeler
o Görev Gerekliliğini Artırma İlkesi
o Çalışanların Sorumluluklarını Artırma İlkesi
o İş Programlama Özgürlüğü İlkesi
o Geri Bildirim Sağlama İlkesi
o Yeni Tecrübe İmkanı Verme İlkesi
• Esnek Zaman (flextime) Uygulamaları
Esnek
zaman Zorunlu
Çalışma
Yemek Zorunlu
Çalışma Esnek
Zaman
ÖZENDİRİCİ BİR GÖREV YAPISININ ESASLARI
• Yeteneklerin Değişim Olanağı
• Kendinin Görevle Özleştirme Olanağı
• Görevin Önemi
• Bağımsızlık
• Kendi İşinin Sonucu Hakkında Bilgi
GÖREV MOTİVASYONUNUN KİŞİ VE İŞ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ NELERE BAĞLIDIR
• Gelişme Gereksinimi
• Görev Açısından Önemli Bilgi ve Beceriler
• Çevreden Hoşnut Olma
TOPLAM KATILIMCILIK
AMAÇ: Ekip çalışmaları için uygun ortamı yaratarak maksimum sinerjiyi elde etmek
Tüm çalışanların ortak bir hedefe yönelmeleri için "PLANLAMA" gereklidir
• HOSHIN ile politika tüm çalışanlara yayılır
• VİZYON paylaşılır
o Müşteri beklentilerindeki değişiklikler
o Ürün ve/veya hizmetteki değişiklikler
o Teknoloji ve süreçlerdeki değişiklikler
o Ekonomik ortamdaki değişiklikler
• PLANLAR paylaşılır
o Hangi alternatif faaliyetler seçilecektir?
o Gerekli olan yatırım miktarı nedir?
o Umulan sonuçlar nelerdir?
o Sonuçlar nasıl ölçülecektir?
o Sorumluluk nasıl paylaştırılacaktır?
o Sonuçlar nasıl incelenecektir?
o Ödüller/riskler nelerdir?
o Başarılar nasıl kutlanacaktır?
• UZLAŞMA sağlanır
KATILIMCI YÖNETİMİN YARARLARI
• Katılımcılık motivasyonu üretir
• Etkili bir yönetim için ekip çalışması önemli bir unsurdur
• Karar alma birimi olarak ekiplere öncelik verilir
• Ekiplerde çalışılması uygun bir koordinasyon gerektirir
• Katılımcı yönetim, yönetim ile hiyerarşinin bütün düzeylerindeki işgücünün
işbirliğine dayandırılır
• Yönetim ve personel arasındaki ilişkiler yetkiden çok güvene dayandırılır
• Üst düzey yönetim bilginin serbestçe dolaşmasını sağlar
• Baskı ile yönetimin yerini kendi kendine kontrol alır
• Bireyler, organizasyonun hedefleri ile uyumlu olan kendi hedeflerinden sorumludur
TOPLAM KATILIMCILIK
ÖNERİ SİSTEMİ
NSSS araştırması: 1 $ yatırım karşılığında 5-6.5 $ tasarruf elde ediliyor
İŞLETMEYE YARARLARI
• Çalışanlar ve yöneticileri arasındaki iletişimin iyileşmesi
• Ekip ruhu anlayışının gelişmesi
• Verimlilik üzerine daha fazla duyarlı olunmasının sağlanması
• Süreç iyileştirme ve geliştirme potansiyeline daha fazla duyarlı
olunmasının sağlanması
ÇALIŞANLARA YARARLARI
• Daha fazla kazanma fırsatı
• İşyerine katkıda bulunma duygusunun artması
• İş tatmininin artması
• Başarıların tanınması
• Karşılıklı onur ve hayranlık duyma
TOPLAM KATILIMCILIK
ÖNERİ SİSTEMİNİN UNSURLARI
• Üst düzey yönetimin desteği
• Nezaretçilerin desteği
• Uygun kılavuz hazırlanması
• Sistem prosedürleri
• Öneri değerlendirme
• İsteklendirme ve Açıklık
• Kayıtların saklanması
• Formlar
• İtiraz süreci
• Ret süreci
• Ödüller
• Değer verme
• İş güvencesi
TOPLAM KATILIMCILIK
ÇALIŞANLARIN KATILIMCILIĞININ SAĞLANMASI İÇİN;
• Çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve
işin insancıllaştırılması
• İşten çıkartılma korkusunun yok edilmesi
• Saygınlık gereksiniminin karşılanması
• Çalışanların düşüncelerini özgürce ifade edebileceği ortamın hazırlanması
• Tüm örgütte kontrol yerine, kalite / verimlilik kültürünün egemen olması
• Tüm yönetici ve çalışanların sorumluluk duygularının geliştirilmesi
• Amaç birliğinin olması
KATILIMCILIĞIN GÜÇLENDİRİLMESİNİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER
Haberleşme ve Bilgi Akışını Engelleyici Faktörler
? Sistemin yetersizliği
? İletişime gereken önemin verilmemesi
? Astlarla bilgi paylaşımından kaçınılması
? Toplantıların boşa harcanan zaman olarak görülmesi
? Dikey yatay ve çapraz iletişim kanallarının çalışmaması
? Duyuru tahtası, bülten, gazete vb. haberleşme araçlarının yetersizliği
KATILIMCILIĞIN GÜÇLENDİRİLMESİNİN ÖNÜNDEKİ
ENGELLER
Eğitim ve Yetenek Geliştirmeyi Engelleyici Faktörler
? Herkesin eğitim ihtiyacı olduğuna inanılmaması
? Eğitime yeterli kaynak ayrılmaması
? Eğitime ayrılan kaynakların yatırım değil, masraf unsuru olarak algılanması
? Yeterli destek sağlanmaması
? Ödüllendirme sisteminde öğrenmenin dikkate alınmaması
? Plan ve program olmaması
? Eğitime katılanların yerini dolduracak personel olmaması
KATILIMCILIĞIN GÜÇLENDİRİLMESİNİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER
Karar Alma Gücünün Paylaşılmasını Engelleyen Faktörler
? Yöneticilerin yetki paylaşımına karşı olmaları
? Yöneticilerin eğitici, öğretici ve liderlik özelliklerine sahip olmamaları
? Kaos ve kontrolsüzlük korkusu
? Hata yapma korkusu
? Otokratik yönetim
? Belirli kişilerin doğru ve etkili karar alabileceklerine olan inanç
? Geleneksel bürokratik yönetimin en iyisi olduğuna inanılması
? Astların karar alma mekanizmasına katılımı ile yönetici ve liderlerin güçlerini yitireceklerine olan inanç
KATILIMCILIĞIN GÜÇLENDİRİLMESİNİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER
Karar Alma Gücünün Paylaşılmasını Engelleyen Faktörler
? Bireylerin ve grupların yetki almaya hazır olmaması ve bunun için yetersiz motivasyon
? İnsanlara ne yapacaklarının söylenmesinin her zaman daha iyi
olacağına inanılması
? Ekiplerin alacakları kararların bireylerin alacakları kararlardan daha
isabetli olacağına inanılmaması
? Organizasyonel yapının çalışanların bir araya gelerek ortak kararlar
almasına olanak tanıyıcı bir yapıda olmaması
Motivasyon ve Ödüllendirme Sisteminin Etkililiğini Engelleyen Faktörler
? Ödüllendirmenin bir tabu olarak değerlendirilmesi
? Çalışanların güvenlik, gelişme, kendini kanıtlama ve sosyal gereksinimlerinin de motivasyon üzerinde etkili olduğuna inanılmaması
? Motivasyonun anlaşılmamış olması
? Motivasyonun "olsa da olur, olmasa da olur" şeklinde algılanması
? Organizasyonel kültürün motivasyonu etkilediğinin anlaşılmamış olması
? Performansa dayalı ödüllendirme sisteminin çalışanların hedef ve
beklentileri ile organizasyonel hedef ve beklentileri birbirine yaklaştıracağına inanılmaması
? Motive olmuş personelin yüksek performanslı organizasyonlar için
anahtar rol oynayacağına inanılmaması
PARETO ANALİZİ
• Sanayi ve hizmet sektörü işletmelerinde planlama ve üretimin tüm alanlarında önemli bir karar desteği sağlar
• Rasyonalizasyon önlemlerine yönelik çalışmalarda ürünler A, B, C önem derecelerine ayrılır ve önemli (A) parçaları üzerinde yoğunlaşılır
o A-Parçaları: Ciro bakımından önemli ürünler
o B-Parçaları: Cirodaki payı daha az önemli ürünler
o C- Parçaları: Cirodaki payları küçük ürünler
A-Parçaları B-Parçaları C-Parçaları
Cirodaki Pay(%)
80
15
5
ABC- İLKESİNE GÖRE YAPILABİLECEK ANALİZLER
Zaman yönetimi İmalat maliyeti analizi
Masraf yeri analizi İmalatta dar boğaz analizi
Üretim aracı analizi İmalatta iş akış analizi
Müşteri analizi Iskarta analizi
Geçiş zamanı analizi Atık analizi
ÖRNEK
• Rasyonalizasyonda ağırlık verilecek noktaları saptamak üzere ürün türleri, çeşitli ürün gruplarının toplam cirodaki payları açısından incelenecektir
• A-sınıfına giren ürün gruplarına rasyonalizasyonda öncelik verilecektir
ABC ANALİZİ ÖRNEK
İZLENEN YOL
• Tüm ürün gruplarının a-sütununa yazılması
• Her ürün grubuna ilişkin cironun,TL/yıl türünden,b-sütununa işlenmesi
• Yıllık toplam cironun bulunması ve her ürün grubunun toplam cirodaki yüzde payının hesaplanıp c-sütununa kaydı
• Yüzdesel ciro paylarının büyüklüklerine göre f-sütununda sıralanması ve bunlarla ilgili ürün gruplarının e-sütununa yazılması
• Ciro paylarının c-sütununda kümülatif olarak toplanması
• Ürün gruplarının,A-B-C olanlarına göre, grafikte belirlenmesi
Ciro dağılımı
Sıra listesi ve cirodaki pay yüzdesi
Ürün grubu
(a)
Ciro
(DM yıl)
(b) Toplam ciroya oranla yıllık ciro (%)
( c)
Sıra
(d)
Ürün
Grubu
(e)
Cirodaki
pay(%)
(f) Cirodaki
payların kümülatif
yüzdeleri
(g)
A
B
C
D
E
F
G
H
41.473
587.316
115.055
17.392
57.528
414.733
21.406
82.947
3,1
43,9
8,6
1,3
4,3
31,0
1,6
6,2
1
2
3
4
5
6
7
8
B
F
C
H
E
A
G
D
43,9
31,0
8,6
6,2
4,3
3,1
1,6
1,3
43,9
74,9
83,5
89,7
94,0
97,1
98,7
100,0
Toplam
Ciro
1337850
% 100
ABC ANALİZİ ÖRNEK
SONUÇ
Planlanan rasyonelleştirme önlemleri için, A-Alanına giren B ve F ürünleri öncelikle dikkate alınacaktır
DEĞER ANALİZİ
Gelir ile gider arasındaki fark
Ürünün işletme içindeki değeri
Değeri artırma Geliri artırıp
Giderleri kısma
Hangi giderler kısılmalı ?
Çeşitli bölümlerin ürün maliyetindeki payları
DEĞER ANALİZİ
Maliyet, yarar gibi işlev öğelerini bir değer artışı yönünde dengeli ve uyumlu biçimde etkilemek amacıyla işlev yapılarının sistematik biçimde analizi
AMAÇ Bir üründen istenen işlevi, en düşük giderle en büyük yararı ve böylece en yüksek geliri getirecek biçimde sağlamak
ANALİZ SÜRECİ
• Planlanmış ya da imal edilmiş bir ürünün işlevlerini belirlemek, çözümlemek
• Teknik olarak gerçekleştirilebilmeleri için günümüzde akla gelen tüm çözümleri saptamak
• Maliyeti öngörülen maliyet hedefine en yakın olan ve ekonomikliği garanti eden çözümü seçmek
• İmalatın başlatılmasına kadar izlemek
DEĞER ANALİZİ
KULLANIM ALANLARI
Bir işletmede ekonomik olarak gerçekleştirilmeleri gereken tüm akış, organizasyon ve olgular
DÜŞÜNCE BİÇİMİ
• İncelenen nesnenin işlevine yönelik bir bakış açısı
• Giderleri etkileyen tüm sorumlu alanlardaki çalışanlar arasında örgütlenmiş işbirliği (ekip çalışması)
• Ortak ve yaratıcı çalışmalara ilişkin kuralların sistemli biçimde uygulanması
İŞLEV (FONKSİYON)
• Varolan ya da henüz geliştirilecek bir ürün yardımıyla yerine getirilen vyg. getirilmesi gereken tüm görevler
• Değer analizinin odak noktasındaki kavram
DEĞER ANALİZİ
İŞLEV TÜRLERİ
• Kullanım işlevleri ( teknik işlevler)
• Prestij işlevleri (teknik olmayan işlevler)
• Ana işlevler (incelenecek ürünün asıl
görevi)
• Yan işlevler (Ana işlevlerin yerine getirilmesine katkıda bulunan
gerekli diğer görevler)
• Gereksiz işlevler (Müşterinin istemediği
yan işlevler)
ÖRNEK: Mikser bıçağı
Ana işlev: Yiyecekleri ufalamak
Yan işlevler
• Bıçağın doğrultulması
• Bıçağın bağlanması
• Bıçağa hareket verilmesi
DEĞER ANALİZİ
Mikser Bıçağı İçin Çözüm Seçenekleri
İŞLEVİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER
Üründen beklenen özel istekler
(Mümkün olduğunca sayısal olarak verilmelidir)
DEĞER ANALİZİ
İŞLEV ANALİZİ
Ürün ve ürünü oluşturan parçalarla onların işlevlerinin adlandırılması, tanımlanması
İsim:Bir Yakıt Pompasının Regülatör Ayar Plakası
Kroki:
Tanımlama:
Yapı grubu; bir ayar plakası, 5 adet altıköşebaşlı cıvata, iki pim ve birkaç kez bükülmüş bir şerit yaydan oluşur. Şerit yay civatalara, yaylanacak biçimde yaslanır ve eksenel yönde pimlerin biri üzerindeki emniyet halkası ile emniyete alınmıştır.
İşlevin gerektirdiği özellikler:
Civatalar ayarlanabilir ve yay sertliği, civataların oturuşu iyice hissedilebilecek biçimde olmalıdır. Şerit yay sökülebilmeli ve değiştirilebilmelidir.
No isim İşlevin Tanımı Ana İşlev Yan İşlev İmalat Gideri
TL/100
Ad %
1
2
3
4
5
Ayar plakası (civatasız)
Şerit yay
Pim
Pim
Emniyet pulu
Cıvata ve pimleri taşıma, yay şeridini destekleme
Civataları emniyete alma,
Yayı destekleme ve eksenel yönde emniyete alma
Yayı destekleme,
Şerit yayı emniyete alma
x X
x
X
X
7,44
15,07
2,76
1,66
0,24
60,75
8,5
17,2
3,1
1,9
0,3
69,0
? 87,92 100,0
DEĞER ANALİZİ
ÇÖZÜMLERİN GELİŞTİRİLMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI
• Ürün ve/veya parçalarıyla ilgili çözümlerin geliştirilmesi
• Bunların teknik ve mali açıdan karşılaştırılarak aralarından en uygun olanın seçilmesi
Maliyet Karşılaştırması
No Gider Türü 1. Çözüm 2. Çözüm 3. Çözüm
1
2 Malzeme giderleri (TL/100 Ad)
Girintili ayar plakası
Şerit yay
Montaj direkt işçiliği
(TL/100 adet) 27,17
60,75
3,75
5,48
14,40
3,75
5,58
13,72
3 Karşılaştırmalı maliyet
(TL/100 adet)
87,92
23,63
23,05
4
Karşılaştırmalı maliyet %
100
26,8
26,1
5 Karşılaştırmalı maliyet
(m=24 000 adet/yıl için TL/yıl)
21.000
5.670
5.530
6 Yeni çözümlerin geliştirme ve başlatılma giderleri (TL)
800
1.000
7
Geri dönüş süresi/yıl
0,1
0,1
DEĞER ANALİZİ
Teknik Karşılaştırma
MALİYET-FAYDA ANALİZİ
Doğrudan para cinsinden ölçülemeyecek fayda ve maliyetleri de hesaba katarak,verili bir projenin faydalarının maliyetlerine oranını belirlemede kullanılan güçlü bir verimlilik artırma tekniği
Kullanım Alanları
• Bir amaca erişebilmenin en ucuz yollarının bulunması
• Verili bir harcama düzeyi ile mümkün olan en yüksek değerin elde edilme yollarının belirlenmesi
SIFIR BAZLI BÜTÇE
Tüm yöneticilerin sıfırdan başlayarak (sıfır bazlı), tüm bütçe taleplerini doğrulamalarını gerektiren bir işletme, planlama ve bütçeleme süreci
GEREKLER
• Etkinliklerin, girdi ve çıktıları ilişkilendiren karar paketleri (birbirleriyle ilişkili kararlar kümesi) halinde sunulması
• Her paketin sistematik analizle değerlendirmesi
• Tüm programların önemine göre sıralanması
AMAÇ
• Genel masrafların azaltılması
• Kaynakların genel etkinlikler arasında tahsis edilmesi
• Genel masrafların uygun biçimde bölümlendirilmesi
• Her bir masraf bölümünün dikkatle analiz edilmesi
SIFIR BAZLI BÜTÇE
TEMEL BİLEŞENLER
• Her karar biriminin belirlenmesi
• Karar paketlerinin öncelik sırasına göre düzenlenmesi ve her birim için toplam bütçe talebinin oluşturulması
• İşlevler bazında önceliklerin belirlenmesi için tüm karar paketlerinin azalan faydaya göre sıraya konulması
• Kaynakların en büyük faydanın beklendiği alanlara tahsis edilmesi ve karar birimi bütçelerinin hazırlanması
SONUÇ
Üst yönetimin stratejik planlama etkinliklerinin, yönetim hiyerarşisinin her düzeyinde gerçekleştirilen programlama ve kontrol işlevleri ile ilişkilendirilmesine yardımcı olma
MALİYET-VERİMLİLİK TAHSİSİ
Yalnızca maliyet konusu ile yakından ilgilenme hatalı olabilir:
• Diğer faktörler göz önünde bulundurulmadan yalnızca maliyetlerin düşürülmesi
performansın düşmesi
verimliliğin düşmesi
• Önemli bir performans hedefine ulaşılabilme-
si için maliyetlerin yükselmesine izin verilmesi
TEORİK DAYANAK
• Maliyet sakınma
• Maliyet düşürme
• Maliyet kontrolü
• Maliyet etkinliği
MALİYET-VERİMLİLİK TAHSİSİ
Maliyet kategorilerinin kaba bir dağılımı.
Maliyet Verimlilik Tahsisi Süreci
MALİYET-VERİMLİLİK TAHSİSİ
• Bütçe ya da maliyet düzenindeki maliyet taleplerinin listeye dökülmesi
o İşlem, kişi, bölüme bağlı olarak listeleme
o Geçmiş, kullanılan, gelecek bazlı bütçeler
• Listenin en yüksek faydadan en düşük faydaya doğru düzenlenmesi
• Maliyet verimlilik eğrisine göre listeyi ayırma
En düşük getiri ya da faydadan başlayarak
her kategori için maliyet cetvelindeki %
lerin belirlenmesi
• Tasarrufları maliyetten sakınma ve
maliyet düşürme kategorilerinden
maliyet etkinliği kalemlerine aktarma
STANDART MALİYET SİSTEMİ VE
MALİYET DÜŞÜRME
STANDART MALİYETLER
• Geçmiş deneyimleri kullanan
• Bilimsel incelemelere dayanan
ÖNCEDEN SAPTANMIŞ MALİYETLERDİR
İZLENEN YOL
• Gerçekleşen maliyetlerle standartlar karşılaştırılması
• Sapmaların belirlenmesi
• Sapmaların analizi ve değerlendirilmesi
KOŞULLAR
• Uygun bir örgütlenme
• Gider yerleri ve gider türlerinin sağlıklı şekilde belirlenmesi
• Yönetimin tüm kademelerinde standart maliyet sisteminin anlaşılmış ve benimsenmiş olması
• Esnek bütçe sistemine geçilmesi
• Mamul ve hizmetlerin cins, miktar ve üretim yöntemleri açısından standartlaşmaya uygun
olması
• Kullanılan üretim ögelerinin standartlaşmaya
uygun olması
İŞ ETÜDÜ
• İnsanların çalışmasını incelemek ve verimi etkileyen faktörleri belirlemek için kullanılan
o Metot etüdü
o İş ölçümü
bileşiminden oluşur
• Çok az bir sermaye yatırımı ile veya hiç sermaye yatırımı yapmaksızın verili
miktardaki kaynaklardan elde edilebilecek
çıktı miktarını artırmaya yönelik çalışmalarda kullanılır
• Var olan işlemler, süreçler ve çalışma yöntemleri sistematik biçimde analiz edilir
TEMEL AŞAMALAR
• Etüt edilecek iş/sürecin seçilmesi
• Mevcut durum ile ilgili verilerin toplanması
• Mevcut durumun eleştirel olarak incelenmesi
ve yapılan her şeyin tartışılması
• En ekonomik yöntemlerin geliştirilmesi
• Mevcut yöntemin standart zamanlarının hesaplanması
• Yeni yöntemin standart zamanlarının hesaplanması
• Yeni yöntemin uygulamaya konulması
• Sonuçların izlenmesi
İŞ ETÜDÜ
İş Etüdü temel faaliyetleri
METOD GELİŞTİRME
• Üretim faaliyetinde Gereksiz İşlemler ve Bunları Önleyici Yöntemler
o Faaliyet Grupları
Proses:Bir parçanın bitmiş hale getirilişi/bir montajın tamamlanması gibi belirli bir sonuca ulaşan faaliyetler dizisi
İşlem:Hammadde veya yarı mamülün fiziksel yapısında bir değişiklik yaparak ile ona bir değer ekleyen birbirleri ile ilişkili faaliyetler
Eleman:Bir işlemin; ayrıntılı analizi amacı ile seçilen başlangıç ve bitişi açıkça belirlenen ve daha küçük anlamlı parçalara bölünme olanağı bulunmayan faaliyetler
METOD GELİŞTİRME
İşlem Grupları
• Mamülün üretilmesi için kesinlikle uygulanması gerekenler
• Mamülün dizaynında veya spesifikasyonlarında yapılan hatalar yüzünden uygulananlar
• Üretim faaliyetlerindeki hatalar veya yanlış uygulamalar yüzünden ortaya çıkanlar
• Yönetim ve kontrol hatalarını gidermek için uygulananlar
• İşçinin bilgisizliği veya yetersizliği nedeni ile ortaya çıkanlar
Gereksiz işlemlerin nedenleri
• Mamul ve üretim faaliyetlerine bağlı
o Mamul dizaynının kötü yapılması
o Standartların eksikliği yüzünden verimli metotların uygulanmaması
o Kalite dizaynı ve kontrolunun eksik veya hatalı yapılması
o Yanlış tezgahların kullanılması
o Üretim yöntemlerinin yanlış uygulanması
o Üretim araç ve gereçlerin hatalı kullanılması
METOD GELİŞTİRME
Gereksiz işlemlerin nedenleri
• Yönetim ve işçiliğe bağlı
o Mamul çeşidi sayısının yüksek olması
o Yeterli standartların kullanılmaması
o Dizayn ve işlemlerde sık sık değişiklik yapılması
o Siparişlerin ve iş emirlerinin kötü planlanması yüzünden meydana gelen gecikme ve boş beklemeler
o Hammadde tedarikinin kötü planlanması
o Tamir-bakım planlamasının kötü yapılması nedeni ile beklenmedik arızaların sık meydana gelmesi
o Aydınlatma, ısınma, emniyet araçları vb. iş yeri koşullarının yeterli düzeyde bulunmaması ve bunun işçi morali ile iş kazaları üzerindeki olumsuz etkileri
o İşçi devamsızlık, geç kalma ve boş durma oranlarının yüksek oluşu
o İşçi devrinin yüksekliği
o İşçinin yeterli eğitimi görmemiş ve vasıfsız olması
METOD GELİŞTİRME
o Önleyici yöntemler
? Mamul geliştirme ve değer analizleri
? Standardizasyon ve uzmanlaştırma
? Pazar, tüketici ve mamül araştırmaları
? Malzeme ve stok kontrolu
? Proses planlama ve programlama
? Metod geliştirme
? İşin ölçülmesi ve zaman standartlarının kurulması
• MG Çalışmalarında Yapılacak İşler
7 BASAMAK KURALI
1. Problemin tanımlanması
2. Problemle ilgili bilgilerin toplanması
3. Toplanan bilgilerin düzenlenip analiz edilmesi
4. Alternatif çözümlerin bulunması ve karşılaştırılması
5. Karar verilmesi (en uygun alternatif)
6. Uygulamaya geçiş ve uygulamanın kontrolu
7. Düzeltici kararlar alınması
METOD GELİŞTİRME
FAALİYETLER
MG çalışması yapılacak işin seçimi
• İşin ömrü ve tekrarlanır olma özelliği
• Makine-insan güçlerinin kullanılma oranları,
• İşin toplam maliyete katkısı
• Aksaklık belirtilerinin derecesi
İşin özelliklerini belirleyecek bilgilerin toplanması
• Mevcut işlemlerinbelirlenmesi
o İşlemlerin listesi
o Akış, proses, sağ-sol el, makine-adam diyagramları
• Mamulün özelliklerine ilişkin malzeme ve kapasite spesifikasyonları, toleranslar vb. bilgilerin belirlenmesi
• Kullanılan takımlara ait çalışma hızı, kapasite, maliyet, bakım, ömür vb. özelliklerin bulunması
• İşgücüne ilişkin özelliklerin belirlenmesi
• İş yeri koşulları ile ilgili bilgilerin toplanması
o Aydınlatma, emniyet, ısıtma, havalandırma koşulları
METOD GELİŞTİRME
FAALİYETLER
İşin ayrıntılarının incelenmesi ve aksak noktaların belirlenmesi
• NE yapılmalıdır? Faaliyetlerin hepsi gerçekten gerekli midir? ELİMİNE edilebilir mi?
• NEDEN yapılmaktadır? İki veya daha fazlasını BİRLEŞTİRMEK sureti ile faaliyet sayısını azaltma olanağı var mıdır?
• NEREDE yapılmalıdır? İşlemin yapıldığı yeri veya diğerlerine göre SIRASINI DEĞİŞTİRMEK basitleştirme sağlayabilmekte midir?
• KİM yapıyor? İşi yapan kişinin işe uygunluk derecesi nedir? İşi başka birine vermekle BASİTLEŞTİRMEK veya yük dağılımını dengelemek olanağı var mıdır?
• NE ZAMAN yapılıyor? İşin yapılış zamanı uygun mudur? Daha önce veya sonra yapılmasının olumlu bir etkisi var mıdır?
• NASIL yapılıyor? İşi oluşturan elemanter faaliyetler nelerdir? Bunları basitleştirme olanakları var mıdır?
METOD GELİŞTİRME
FAALİYETLER
Yeni metodun geliştirilmesi
• Eliminasyon
• Birleştirme
• Sırasını değiştirme
• Basitleştirme
Seçilen yeni metodun uygulanmasına geçiş
• Tanıtma ve onay
• Benimsetme
Uygulamanın takip ve kontrolu, gerekli düzeltmelerin yapılması
METOD GELİŞTİRME
• Metot Geliştirmenin Temel Öğeleri
o İşlemin amacı
o İş Parçasının Dizaynı
? Kullanılan parça sayısının azaltılması
? Taşıma uzaklıkları ve işlem sayılarının azaltılması
? Daha iyi ve ucuz malzeme kullanılması
? Gereksiz tolerans ve spefikasyonların kaldırılması
o Tolerans ve Kalite spesifikasyonları
? Sıkı toleransların maliyet üzerindeki etkisini idrak edememe
? İmalat kısmına duyulan güvensizlik
o Malzeme
? Aynı işi görecek daha ucuz malzeme bulma
? İşlenmesi daha kolay malzeme kullanma
? Malzemenin, şekil verme sonucu atılan kısımlarını azaltma
? Atılan malzemeden yararlanma olanaklarını araştırma
METOD GELİŞTİRME
Metot Geliştirmenin Temel Öğeleri
o İmalat işlemleri
? Bir işlemde yapılacak değişikliğin diğer işlemler üzerinde olumsuz etkiler yapmamasını sağlamak
? Üretim hattının sadece bir kısmında sağlanacak verim artışının tıkanıklık ve gecikmelere yol açabileceğini düşünmek
? El ile yapılan işlemleri ucuz ve basit alet ve düzenekler kullanarak elimine etmek
? Takım ve techizatı daha verimli kullanmaya çalışmak veya mevcutları daha ekonomik olanlarla değiştirmek
Bir işi yapmak için EN İYİ yolu bulmak imkansızdır, fakat daima DAHA İYİ bir yol bulma olanağı her zaman vardır
o Takım ve teçhizat
? İmalat hacmi
? Tekrar kullanılma olasılığı
? İşçilik
? Yatırım miktarı
METOD GELİŞTİRME
Metot Geliştirmenin Temel Öğeleri
o İş yeri koşulları
? Aydınlatma
? Isıtma ve sıcaklık kontrolü
? Havalandırma
? Gürültü kontrolü
? Temizlik
? Zararlı madde, koku, duman vb. dışarı atılması
? İş kazalarını önleyici koruma tedbirleri
o Malzeme nakli
? Maliyetlerin düşürülmesi
? İş akışındaki yığılma ve gecikmelerin azaltılması
? İnsan gücünden tasarruf sağlanması
? Dağıtım verimin artırılması
En iyi taşınan malzeme, en az el değendir
o İş yeri düzeni
o Hareket ekonomisi prensipleri
HAREKET EKONOMİSİ İLKELERİ
• İşe ayni anda iki el kullanılarak başlanılması
• İki kolun simetrik ve karşıt yönlerde hareket etmesi
• Gövde hareketlerinin minimize edilmesi
• Kas gücünden çok yer çekiminin kullanılması
• Zigzag hareketlerden ve ani yön değiştirmelerden kaçınılması
• Düzenli bir ritm ile hareket edilmesi
• Rahat hareketlerle, rahat bir duruş sürdürülmesi
• Makinelerin açılma ve kapanmasında mümkünse ayağın kullanılması
• Kullanılan malzeme ve aletlerin çalışana yakın ve karşısında tutulması
• Malzeme ve aletlerin kullanım sırasına göre yerleştirilmesi
• Malzeme besleme ve gönderme için ucuz yöntemlerin kullanılması
• Operatörlerin yapılacak işe uygun yükseklikte çalışması
• Malzeme ve parçaların kolayca alınabileceği şekilde yerleştirilmesi
• Tutamak ve kolların kolay kavranabilecek biçimlerde ve konumlarda yapılması
METOD GELİŞTİRME
• Metot Geliştirmede Kullanılan Grafik Araçları
ASME Faaliyet Sembolleri
ASME
Geometrik
Sembolü
Anlamı
Açıklama
İşlem Bir iş istasyonunda mamulün fiziksel şeklinin insan gücü veya makine ile değiştirilmesi veya üzerinde, maliyeti olan her hangi bir çaba harcanması
Taşıma
Mamulün bulunduğu yerden başka bir yere gitmesi
Geçici
depolama Bir sonraki işleme geçmek üzere, özel bir talimat olmaksızın bekleme. Çeşitli nedenler sonucu gecikmeler.
Sürekli
depolama Bir işleme geçmeden önce veya fabrika dışına gönderilmeden önce mamulün belirli talimata göre bir yerde beklemesi
Muayene Mamulün her hangi bir iş istasyonundan diğerine yollanmadan önce belirli bir miktar ve/veya kalite standartları ile mukayese edilmesi
METOD GELİŞTİRME
• Metot Geliştirmede Kullanılan Grafik Araçları
İşlem Proses Diyagramı
METOD GELİŞTİRME
• Metot Geliştirmede Kullanılan Grafik Araçları
Akış Diyagramı
METOD GELİŞTİRME
• Metot Geliştirmede Kullanılan Grafik Araçları
Faaliyet Diyagramı
İŞ ÖLÇÜMÜ
İÖ teknikleri
• Doğrudan ölçme (zaman ölçümü)
o İş bir işçi tarafından sabit bir yerde yapılır
o İş kısa süreli periyotlarla tekrarlanır
• Faaliyet ya da iş örneklemesi
o İş birçok işçi tarafından dar bir alanda yapılır
o Tekrarlanma pek azdır ve periyotlar uzundur
o Değişken ve tesadüfi faaliyetlere sık rastlanır
• Plan zamanlar yöntemi
o Uzun süredir yapılmakta olan ve daha uzun süre yapılacak işler
• Elemanter hareket standartları
o İlk defa dizayn edilen işlerde henüz gerçek üretim başlamadan, standartların tespiti
o İşler kısa periyotlu ve sık sık değişikliğe tabi
• Sorarak belirleme
o Az tekrarlanan işler
o Diğer yöntemlerin maliyetinin çok yüksek olması
İŞ ÖLÇÜMÜ
Standart Zamanların Kullanıldığı Yerler
• Üretim plan ve programlarının hazırlanmasında temel bilgi olarak
• Standart maliyetlerin çıkarılmasında ve bütçelemede
• Henüz üretimine başlanmamış olan bir mamulün maliyetinin hesaplanmasında
• Makine ve tesislerin üretkenliğinin saptanmasında. Makine ve insan gücünün üretken çalışma oranının artırılması çarelerinin araştırılmasında
• Doğrudan işçiliğe ödenecek ücretlerin veya teşvik oranlarının belirlenmesinde,
• Çalışma yöntemlerinin daha verimli hale getirilmesinde
• Gerekli insan gücü ve makinenin ve dolayısı ile yatırım ihtiyaçlarının saptanmasında
• Gözetim ve kontrol etkinliğinin artırılmasında
• İşçi işveren arasındaki ücret-verimlilik pazarlığında ölçülebilir kriterlerin oluşturulmasında
• Verimliliği artırmak amacı ile yapılacak girişimler sonucunda elde edilen avantajların ekonomikliğini hesaplamada
STOK YÖNETİMİ (KONTROLU)
STOK Bir üretim sisteminde üretilen mamule dolaysız veya dolaylı olarak katılan bütün fiziksel varlıklar
YARARLARI
• Malzeme ve parça yokluğu yüzünden boş beklemelerin minimuma inmesi, iş istasyonları arasındaki yığılmaların azalması
• Sağlıklı bir finans yönetimi
• Tedarik ve satış masraflarında azalma
• Üretim programlarının kolay ve gerçeğe uygun düzenlenmesi
• Etkili bir maliyet muhasebesi sisteminin ihtiyacı olan bilgilerin kolay ve duyarlı biçimde toplanabilmesi
• Dikkatsizlik yüzünden ziyan olan malzeme ve mamullerin azaltılması, düzeltme için vakit geçmeden müdahale edilebilmesi
STOK YÖNETİMİ
ÖRGÜTTEKİ YERİ
• Tedarik ve sevkiyat
• Ambarlarda saklama
• Stok kayıtlarının tutulması
SINIFLANDIRILMASI (Genel)
• Hammaddeler
• Yarı mamuller
• Mamuller
• Hazır parçalar
• Yardımcı malzemeler
SINIFLANDIRILMASI (Ana amaç)
• Talep dalgalanmalarını karşılamak amacı ile oluşturulan stoklar
• Beklenmedik aşırı talebi karşılamak amacına hizmet eden stoklar
• Sipariş ve elde bulundurma maliyetleri toplamını minimum yapan ekonomik sipariş miktarı stokları
• Üretim kaynağı ile tüketici arasında taşınan miktarı karşılamak amacı ile oluşturulan dağıtım stokları
STOK YÖNETİMİ
STOK MALİYETLERİ
• Stok Bulundurma Maliyetleri
o Depolama maliyetleri
o Kayıp ve zararlarla ilgili giderler
o Sigorta
o Bozulma ve eskime maliyetleri
o Sermaye maliyeti
• Sipariş Maliyetleri
• Stok Bulundurmama Maliyetleri
STOK DÜZEYİNİ ETKİLEYEN UNSURLAR
• Üretim ihtiyacı
• Satış tahminleri
• Mevsimsel dalgalanmalar
• Teknolojideki değişiklikler
STOK KONTROL YÖNTEMLERİ
• Gözle Kontrol Sistemi
• Çift Kutu Yöntemi
STOK YÖNETİMİ
STOK KONTROL YÖNTEMLERİ
• Sabit Sipariş Periyodu Yöntemi
• Sabit Sipariş Miktarı
STOK YÖNETİMİ
STOK KONTROL YÖNTEMLERİ
• ABC Stok Denetim Sistemi
o Düşük değerli kalemlerden bol miktarda bulundurmak
o Yüksek değerli kalemlerin miktarını düşük tutup kontrolünü sıkılaştırmak
A grubundaki kalemlerin kontrolünün daha sıkı yapılabilmesi için;
o Ayrıntılı kayıt sistemleri düzenlenir
o Kontrol sorumluluğu daha üst düzeydeki personele verilir
o Gözden geçirme periyotları sıklaştırılır
o Tedarik süresi, sipariş noktası, emniyet stoku ve sipariş miktarı değerleri titizlikle hesaplanır
o Tedarik işlemleri yakından izlenir
STOK YÖNETİMİ
STOK KONTROL MODELLERİ
• ESM (Ekonomik Sipariş Miktarı) Modeli
Amaç Toplam maliyeti minimum
yapacak şekilde
• Ne miktar sipariş edilmelidir?
• Ne zaman sipariş verilmelidir?
D : Yıllık talep (adet/yıl olarak)
Q : Sipariş miktarı (adet olarak)
C1 : Sipariş maliyeti (TL/sipariş olarak)
C2 : Elde bulundurma maliyeti (TL/adet-yıl)
t : Sipariş periyodu (iki sipariş arasında geçen zaman)
d : Tüketim hızı (adet/gün)
L : Sipariş süresi (siparişin verilişi ile alınışı arasında
geçen süre)
ROP : Yeni sipariş verme noktası (= stok düzeyi)
STOK YÖNETİMİ
STOK KONTROL MODELLERİ
Toplam stok maliyeti TSM = C1 x D/Q + C2 x 1/2Q
TSM'ni minimum yapan stok düzeyi (ESM)
Yeniden sipariş noktası ROP = d x L
Bir yıl içindeki sipariş sayısı N = D/Q
İki sipariş arasında geçen süre t = 365 / N
Günlük talep Q / t
ÖRNEK: Verilenler İstenenler
D = 1000 adet / yıl Q0
C1 = 10 TL/sipariş TSM (min)
C2 = 0,5 TL/adet N0
L = 4 gün t0
ROP
TSM (min) = 10 x (1000/200) + 0,5 (200/2)=100 TL
N0 = 1000/200 = 5 sipariş,
t0 = 365/5 = 73 gün
d = 200/73 = 2,74 adet
ROP = 2,74 x 4 ? 11 adet
STOK YÖNETİMİ
STOK KONTROL MODELLERİ
• Simulasyon İle stok Kontrolü
• Malzeme İhtiyaç Planlaması (MİP)
AMAÇ
Bağımlı stok kalemleri için
Ne Zaman
Ne Kadar Sipariş Edilmeli?
BAŞARI FAKTÖRLERİ
o Tedarik kaynaklarının güvenilir ve dakik çalışması
o MİP için gerekli olan büyük bilgi
işlem kapasitesi
ÖRNEK PROBLEM
Bir firmanın imal ettiği M mamulü iki alt montajdan (A ve B ) oluşmaktadır
Bir adet M için 2 adet A
3 adet B
Her A için 2 adet C
3 adet D
Her B için 1 adet D
2 adet E
ÖRNEK PROBLEM
M, A, B, C, D, E için gerekli imalat/tedarik süreleri sırası ile
1, 2, 1, 1, 2, 3 hafta
Elde mevcut stoklar aynı sıraya göre
20, 30, 40, 20, 20, 10 adet
Üretim programına göre 6. Hafta sonunda 100 adet M'nin mamul ambarında sevkiyata hazır bulunması gerekmektedir
Alt montaj ve parça ihtiyaçları
Alt montaj A : 2 x 100 = 200 adet
Alt montaj B : 3 x 100 = 300 adet
Parça C : 2 x 200 = 400 adet
Parça D : 3x200+1x300 = 900 adet
Parça E : 2 x 300 = 600 adet
ÖRNEK PROBLEM
Net Malzeme İhtiyaçlarını Zamana Göre Belirleyen MİP Tablosu,
STOK KALEMİ
L H A F T A L A R
1 2 3 4 5 6
M Gros
Stok
Net
Giriş
Sipariş
1
80 100
20
80
80
A Gros
Stok
Net
Giriş
Sipariş
2
130 160
30
130
130
B Gros
Stok
Net
Giriş
Sipariş
1
200 240
40
200
200
C Gros
Stok
Net
Giriş
Sipariş
1
240 260
20
240
240
D Gros
Stok
Net
Giriş
Sipariş
2
370
200 390
20
370
370 200
0
200
200
E Gros
Stok
Net
Giriş
Sipariş
3
390 400
10
390
390
Malzeme İhtiyaç Diyagramı
STOK KONTROLÜNDE TZÜ PRENSİBİ
TZÜ prensibinin dayandığı görüşler
• Müşterinin istediği (sipariş ettiği) kadar üretilmelidir
• Üretim hızı talep değişimlerine tam uymalıdır
• Iskarta oranı hemen hemen sıfır olmalıdır
• Hazırlık süreleri çok kısa olmalıdır
• İşçilik, malzeme ve kapasite kaybı sıfır olmalıdır
• İnsangücünün eğitimine, gelişmesine önem verilmelidir
TZÜ prensibinin uygulandığı bir üretim sisteminin özellikleri
• Mamul politikası
• Kapasite kullanımı
• Fabrika düzeni
• İşgücü
• Üretim programları
• Tedarik kaynakları
• Kalite
• Tamir-bakım
• Üretim kontrolü
MALİYET DÜŞÜRMEDE ÜRETİM PLANLAMA VE KONTROL
Verimlilik kayıplarının %35'i
• üretim planlaması
• atölye çizelgeleme
fonksiyonlarındaki hatalar
eksikliklerden kaynaklanmaktadır
İŞLETME SORUNLARI
• Yüksek envanter düzeyleri
• Atıl kapasite
• Yüksek işgücü maliyetleri
• Yüksek fazla mesai maliyetleri
• Uzun imalat geçiş zamanları
• Müşteri teslimatında gecikmeler
• Yeni ürünlerin tasarımında gecikmeler
• Ürün geliştirme süreçlerinin uzunluğu
• Piyasadaki değişikliklere uyum sağlamakta gecikme/piyasa koşullarına duyarsız çalışma
ÜRETİM PLANLAMA VE KONTROL
Üretim yönetimi uygulamaları sonucunda elde edilecek gelişmeler
• Adam-saat başına çıktı miktarında artış (emek verimliliğinde artış)
• Fazla mesai saatlerinde azalma
• Envanter yatırımlarında azalma
• Envanter devir hızının artması
• Satın alma maliyetlerinin azaltılması
• Yeni tip ürünlere hızla yönelebilme
• Müşteri servis düzeylerinin iyileştirilmesi
• Sermaye yatırımlarının iç kaynaklarla gerçekleştirilebilmesi
YALIN DÜŞÜNCE
Amaç: Değer ' in israftan ayırt edilmesi
İsraflardan arınılması
Temeller
o Ürün bazında değerin tanımının yapılması
? Tanımı müşteri yapar
? Müşterinin ihtiyaçlarını belli bir zaman diliminde, belli bir fiyattan karşılayan, belli özelliklere sahip olan belli bir ürün/hizmettir
? Üretici yaratır
o Ürün bazında değer akış yollarının belirlenmesi
? Değer akış yollarının haritalandırılması
Akış yolu üzerindeki israfların belirlenmesi – giderilmesi
o Tanımlanan değerin kesintiye uğramadan akmasının sağlanması
YALIN ÜRETİM
Ürünün tasarımından müşteriye teslimine kadar geçen süreçte ortaya çıkan tüm faaliyetlerin, malzemelerin kesintisiz hareketini sağlayacak ve tam zamanında gerekli yerlere ulaşacak biçimde tasarımlandığı bir sistemdir
Düşük Maliyet-Yüksek Kalite-Hızlılık
AĞIRLIK NOKTALARI
o Gereksiz aşamaların tümüyle kaldırılması
o Tüm aşamaların sürekli bir akış sağlayacak şekilde düzenlenmesi
o Çalışanların fonksiyonlar arası ekipler oluşturacak şekilde yeniden organize edilmesi
o Sürekli iyileştirme çabaları
YALIN ÜRETİM
Temel Özellikleri
• Talebin yönlendirdiği ürün çeşitliliği
• Esnek üretim
• Her aşamada kalite kontrol, sıfır hatalı üretim
• Yetki, sorumluluk ve inisiyatif verilmiş, sürekli eğitilen (çok becerili) çalışanlar
• Çalışanların bilgi, beceri, iş deneyimleri ve zihinsel potansiyellerinden maksimum düzeyde yararlanma
• Çok yönlü haberleşme ağı, aşağıdan yukarı ve yatay bilgi akışı
• Mali-yönetsel-teknik alanlarda ana-yan sanayi işbirliği
Hata-sorunun
Gerçekleşme Aşamaları
Teşhis arasındaki sürenin
Çözüm azaltılması
YALIN YÖNETİM
Süreçlerin aktığı bir organizasyon
Yalın düşünceyi destekleyen iş sistemlerinin kurulması
Yalın bir işletmenin temel organizasyonel özellikleri
• Direkt üretim işçilerine maksimum sayıda iş ve sorumluluk yüklenmesi
• Hataları yakalayıp her sorunu, temel nedenini ortaya çıkaracak şekilde analiz eden bir sistemin varlığı
TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ
YALIN
ÜRETİM
SİSTEMİ
DEĞER AKIŞ HARİTASI
MALZEME VE BİLGİ AKIŞ HARİTASI
• İsraflara karşı savaşta sürekli iyileştirmeler yapabilmek için kullanılan bir araçtır
• Değerin akış yolu boyunca kesintisiz akması için nelerin yapılması gerektiğini ortaya koyar
ÇALIŞMA AŞAMALARI
• Değer akışı nedir? Ürün/hizmet için hammaddeden
başlayıp bitmiş ürünü
müşteriye teslim edene
kadar yapılan faaliyetlerin tümü
TEDARİKÇİLER MÜŞTERİLER
TOPLAM DEĞER AKIŞI
DAH ÇALIŞMA AŞAMALARI
Ürün / hizmetin kuruluş sınırları içinde üretim yolu izlenir
• Bu yol boyunca mevcut durumla ilgili bilgi ve malzeme akışı çizilir
• Çeşitli sorulara cevap verilerek olması gereken akış tasarımlanır
• Öngörülen akış doğrultusunda iyileştirme faaliyetleri planlanır-gerçekleştirilir
DAH NİÇİN GEREKLİDİR?
• Mal/hizmet üretiminde tek bir süreci değil bütünü görmeyi sağlar
• İsrafları ve değer akışı üzerinde israfların kaynağını görmeyi sağlar
• Üretim süreci ile ilgili ortak bir dil oluşmasını sağlar
• Akış görülür kılınır ve kararların alınması kolaylaşır
• Uygulama planı için altyapı oluşturur
• Bilgi ve malzeme akışları arasındaki ilişkiyi gösterir
• Performans göstergelerini etkilemek için ne yapılması gerektiğini belirtir
DAH ÇALIŞMA AŞAMALARI
• Değer Akış Haritasını çizme
o Ürün ailelerinin belirlenmesi
Benzer proses adımları olan ürünler
Ortak ekipman kullanan gruplanır
Ürün ailesinin tanımlanması
Her ailede kaç bitmiş farklı parça var?
Hangi sıklıkta, ne kadar talep ediliyor?
o Mevcut durum haritasının çizilmesi
Süreçle ilgili toplanacak bilgiler
? Çevrim süresi
? Hazırlık süresi
? Üretim yığın büyüklüğü
? Ürün çeşitliliği sayısı
? Operatör sayısı
? Molalar dışındaki çalışma süreleri
? Hurda oranı
? Makine kullanım oranı
? Ambalaj/kasa büyüklüğü
DAH ÇALIŞMA AŞAMALARI
• Yalın değer akışı nasıl sağlanır?
İsrafların belirlenmesi
İsraflar Ürüne hiçbir değer
katmazlar
Maliyeti artırır
Zamanı uzatırlar
İsraflar
? Problem değil semptomdur
? Sistem içindeki problemlere işaret eder
? Nedenleri bulunmalıdır
İsrafları ortadan kaldırmak için önce onları tanımak gerekir
? Aşırı üretim
İhtiyaçtan fazla-erken-hızlı üretme
? Taşıma zamanları
? Bekleme zamanları
? İş parçalarının gereksiz işlenmesi
? Yüksek stok bulundurma
? İş akışına direkt bağlı olmayan hareketler
? Hatalar nedeniyle tekrar çalışmak
İSRAFIN NEDENLERİ
• Yetersiz çalışma metotları
• Uzun hazırlık zamanları
• Yetersiz süreçler
• Eğitim eksikliği
• Yetersiz bakım
• Uzun mesafeler
• Liderlik eksikliği
Kalite kontrol etkinlikleri israftır
Ürün kontrol edildiği için değil kaliteli olduğu için değer kazanır
Stoklu çalışmak israftır
Ürünün bekletilmesi katma değer getirmez
Fiyatları artırmaz
İSRAF
Taşımalar israftır
Ürünün üretim süreci içerisinde taşınması ürün değeri üzerine etki etmez
Beklemeler israftır
Kalıp değiştirme-ayar zamanları-arızalar vb nedenlerden kaynaklanan beklemeler ayni süre içinde katma değeri olan etkinliklerin yapılmasını da engeller
Aşırı üretim israftır
Stok oluşmasına neden olur
İSRAF
Aşırı iş yükü israftır
• Çalışan kişi İş güvenliği, kalite sorunları
ile karşılaşır
• Üretim aracı Arızalanır, hatalı üretim, kısa ömür söz konusu olur
Dengesiz iş yükü dağılımı da israftır
• Düzensiz, istikrarsız üretim sonucu meydana gelir
• Stokların gereksiz yere şişmesi sonucu
• Adaletsiz iş yükü dağılımı doğurur
• Aşırı yorgunluk
Toplam çalışma = Gerekli, değer + İsraflar
Yaratan çalışma
Gerekli, değer yaratan çalışma
Etki Derecesi=
Toplam çalışma
MALİYET + KAR = FİYAT
KAR
FİYAT - KAR = MALİYET
KAR
İSRAF
AVCILIĞI
İsrafların azaltılması
Kişinin daha fazla çalışmasını istemeden üretimi artırmak
İşlem maliyetlerinin azaltılması
DAH ÇALIŞMA AŞAMALARI
• Gelecek durum akış haritasının çıkarılması
• İyileştirmelerin yapılması ve hedeflenen akış haritasına ulaşma
DA BOYUNCA SORUMLULAR
• Malzeme tedarik Parçaların üretim süreçleri arasında
Akışı
• Üretim Günlük üretim miktarına ulaşma
• Sevkıyat Ürünün zamanında teslimatı
• Üretim kontrol Her birimin programını
yapmak
• Kalite güvence Hataların kabul edilebilir en yüksek sınırın altında olmasını sağlamak
HAZIRLIK SÜRELERİNİN KISALTILMASI
Tek Dakikalı Hazırlık
NEDEN : Mamul / Yarı Mamul Stoklarını Azaltmak
NASIL : Kafile Büyüklüklerinin Azaltılması
Hazırlık Zamanlarının Kısaltılması
HAZIRLIK ZAMANINI OLUŞTURAN ELEMANLAR
• Parça, alet-edevatın toparlanması
• Parçaların değiştirilmesi
• Yerleştirme
• Ayarlama
KAVRAMLAR
• İçsel İşlemler
Makinenin durmasını gerektiren işlemler
• Dışsal işlemler
Makine parçayı işlerken yapılabilecek işlemler
HAZIRLIK SÜRELERİNİN KISALTILMASI
ADIMLAR
• İçsel ve dışsal hazırlık işlemlerinin kesinlikle birbirinden ayrılması
• Mümkün olduğu kadar çok içsel hazırlık işleminin dışsal hazırlık işlemine çevrilmesi
• Ayar sürecinin ortadan kaldırılması
• Üretime hazırlık olgusunu tümüyle ortadan kaldırmak
TEKNİKLER
• Dışsal hazırlık işlemlerinin standardize edilmesi
• Makinenin sadece gerekli olan bölümlerinin standardize edilmesi
• Hızlı bağlama aparatlarının kullanılması
• Yardımcı aparat kullanımı
• Paralel operasyonların kullanımı
• Hazırlık işlemleri sırasında yardımcı mekanik sistemler kullanma
SONUÇ Süreç içi envanterlerin azalması
İmalat ön sürelerinin kısalması
HAZIRLIK SÜRELERİNİN KISALTILMASI
• Hedef koyma
• Hazırlık sürecinin analizi
• Problem ve önerilerin tahtaya yazılması
• Beyin fırtınası oturumu-Her adımın analizi
• Öncelik belirleme
• İş bölümü
• Yeni prosedür geliştirme
• Yeni yöntemin denenmesi
• Yeni yöntemin uygulanışı, zaman analizi
POKA YOKE
Hata önleyici düzenekler
AMAÇ: 0 hatalı üretim
ARAÇ: Çeşitli kalite araç ve stratejileri
SONUÇ: Artan kalite
Unutkanlık
NEDEN: İnsan faktörü Dikkatsizlik
Yanlış anlama
Konsantrasyon kayıpları
Hatalar çeşitli nedenlerle ortaya çıkar
Niye ortaya çıkacaklarının belirlenmesi
Ne zaman için zaman ayrılırsa hepsi önlenebilir
Daha fazla kontrol elemanı değil hata yapmayı önleyici yardımcı araç / aparatların kullanımı
POKA YOKE
YANLIŞ HAREKETLERİN NEDENLERİ
• Unutkanlık
• Yanlış anlama
• Yanlış tanıma
• Alıştırma yapmama
• Bile bile yanlış yapma
• Dikkatsizlik
• Yavaşlık
• Eksik standartlar
• Şaşırma
• Kasıtlı yapma
HATA KAYNAKLARI
• Unutulan işlemler
• İşleme hataları
• Parça takma-sıkma hatası
• Eksik parça
• Yanlış parça
• Yanlış iş parçası işleme
• Üretim aracı kullanım hatası
• Ayarlama hatası
• Montaj hatası
• Alet ve düzeneklerin yeterince hazırlanmaması
POKA YOKE
YANLIŞ HAREKETLERDEN KORUNMA
• Kalitenin proseste oluşturulması
• Yanlışlıkla yapılan bütün hatalı hareketlerin ve hataların yok edilebileceği
• Yanlış yapılmanın bırakılarak hemen doğrunun yapılması
• Bahane aranmaması, nasıl doğru yaparımın düşünülmesi
• % 50 den fazla başarı olasılığı varsa hemen uygulanması
• Hataları, yanlış hareketleri herkesin birlikte yok etmeye çalışması
• Yaratıcılık için ekip çalışmasından yararlanılması
• Gerçek nedenin araştırılması
5 N 1 K
KİM
NE
NEREDE
1 Kim ?
2 Kim yapıyor ?
3 Kim yapmalıydı ?
4 Başka kim yapabilir?
5 Başka kim yapmalı ?
6 3MU'yu kim yapıyor ? 1 Ne yapılmalı ?
2 Ne yapılıyor?
3 Ne yapılmalıydı
4 Başka ne yapılabilir?
5 Başka ne yapılmalıdır?
6 3MU ile ne yapılıyor ? 1 Nerede yapılmalı ?
2 Nerede yapılıyor ?
3 Nerede yapılmalıydı ?
4 Başka nerede yapılabilir?
5 Başka nerede yapılmalıdır
6 3MU nerede yapılıyor ?
NE ZAMAN
NİÇİN
NASIL
1 Ne zaman yapmalı ?
2 Ne zaman yapılıyor ?
3 Ne zaman yapılmalıydı?
4 Başka ne zaman yapılabilir ?
5 Başka ne zaman yapılmalıdır ?
6 3MU için zaman ayrılmış mı ? 1 Niçin yapılmalı?
2 Niçin yapılır ?
3 Niçin orada yapılır ?
4 Niçin sonra yapılır ?
5 Niçin o şekilde yapılır ?
6 Düşünme yolunda 3MU var mı ?
1 Nasıl yapmalı ?
2 Nasıl yapılıyor ?
3 Nasıl yapılmalıydı ?
4 Bu yöntem başka alanlarda kullanılabilir mi ?
5 Bunu yapmanın başka yolu var mı ?
6 Bu yöntemde 3MU yer almış mı ?
5 S
• Kuruluşta kalite ortamının yaratılması ve korunması için kullanılan bir tekniktir
• Sadece fiziksel ortamı değil, düşünme sürecini de geliştirir
• Üst yönetim ve tüm çalışanların inancını gerektirir
• Kuruluşlardaki temizlik, düzen, disiplini sağlamak için kullanılan basit kurallardan oluşur
İLGİLİ OLDUĞU KONULAR
• Güvenlik
• Moral
• Kalite
• Arızaların önlenmesi
• Verimlilik
ORGANİZE OLMA Neyi-Ne kadar ?
Amaç: Kuruluş içinde sadece gerekli olan malzemeyi bulundurmak
Ölçüt: Gelecek ayın üretim planı
5 S
DÜZENLİLİK Nereye ?
Amaç: Her şeyin bir adı vardır
Her şeyin bir yeri vardır
Her şey el altında, bilinen yerdedir
Arama elimine edilmiştir
Uygulama:
• En uygun konumların
belirlenmesi
• En uygun konumların yerlerinin belirlenmesi
Çok sık kullanılan Yakın
Gerekli Bazen kullanılan Biraz uzağa
şeyler Nadir kullanılan Ayrı yere
Yerleşimle ilgili haritalar çizilir
• Yerler işaretlenir
• Akışlar işaretlenir
• Yığılmalar nerede oluyor bakılır
• Daha iyi bir düzenleme yapılır
5 S
TEMİZLİK Kullanıma hazır olma
Amaç: Temiz bir alan yaratmak
• Yağ-toz-kir-atıklar Verimsizlik
Hatalı ürün
İş kazaları
• Kirlenme nedenlerinin bulunması
• Çözüm yollarının üretilmesi
• Kuruluşun temizlik alanlarına ayrılması
Hangi alan
Hangi günlerde
Günün hangi saatinde temizlenecek ?
Kimim sorumluluğunda
• Makineler için görevlilerin belirlenmesi
listelerin hazırlanması
üzerlerine plakalar iliştirilmesi
5 S
STANDARTLAŞTIRMA
Amaç: İyi bir çevre düzeni yaratmak, bunu sürdürmek
İlk üç aşamanın sıra ile ve sürekli uygulanması
Koşulların korunmasında kimler faaliyetlerden
hangi sorumludur ?
Ne zaman-nerede-nasıl yapılacak ?
Bu etkinliklerin günlük işlerle bütünleştirilmesi
Düzenli kontrollerin yapılması
Önleme etkinliklerinin gerçekleştirilmesi
5 S
DİSİPLİN Yüzmeyi öğrenen unutmaz
Amaç: Kuruluşta yeni alışkanlıklar geliştirme
Geliştirilen yeni alışkanlıkları sürdürme
Kurallar Alışkanlıklar
Faaliyet türlerine göre kontrol listeleri hazırlama
Kontrol sonuçlarını puanlandırma
İyileşme-bozulma verilerinin izlenmesi
SONUÇ
• 5S temel iyileştirme ve geliştirme becerilerinin kazanılmasında etkili bir araçtır
• Katılımcılığı sağlar
• Özellikle KOBİ ' lerde çarpıcı verimlilik artışları sağlamaktadır
İŞ ÖĞRETİMİ
Yeni – eski işçiler arasındaki verimlilik farkları üretimi etkiler. Yeni işçiler yeterince denetlenmezlerse hata sayılarında önemli artışlar olur, maliyetler olumsuz yönde etkilenir
Yeni çalışana iş öğretilmelidir:
• Operasyon basamak basamak gösterilmeli
• Çalışanın uygulamasına bakılmalı
• Gerekli uyarılar yapılmalı
• Daha sonra çalışan yeni işi ile başbaşa bırakılmalı
AMAÇLARI
• Ekonomik
• İnsancıl
• Örgütsel
4 BASAMAK YÖNTEMİ
• Öğrenciyi hazırlama
• Öğrenciye görevin yapılışını gösterme
• Öğrenciye görevi tekrarlatma
• Öğretimi bitirme
KALİTE MALİYETLERİ
Kalitenin iyileşmesi sonucu
Maliyetler azalır
Verimlilik düzeyi artar
Malzeme israfı
Enerji israfı
Kalitesizlik İşçilik israfı
Ekipman israfı
Sermaye israfı
Kalite iyileştirme süreci
• TKY' ne ulaşmanın aracıdır
• Sürekli olmalıdır
• Kuruluş genelinde uygulanmalıdır
Kalite maliyetleri / Ciro oranı (Crosby)
• İmalat sektöründe % 25
• Hizmet sektöründe % 30
KALİTE MALİYETLERİ BİLEŞENLERİ
• Kalite sisteminin
o Tasarımı
o Uygulanması
o Operasyonu Maliyetleri
o Korunması
• Kuruluşun sürekli iyileştirmeye ayırdığı kaynakların maliyeti
• Sistem, ürün, hizmet başarısızlıkları maliyeti
Kalite Maliyetleri
• Kullanılamayacak durumda olan stoklar
• Kayıp ürünler
• Üretim / operasyonda gecikmeler
• Ek iş
• Hurda
• Yeniden işleme
• Düzeltme işleri
• Geç teslimatlar
• Ek taşıma maliyetleri
• Yetersiz hizmet ve uygun olmayan ürünler
• Garanti ile ilgili şikayetler
• Müşteri şikayet yönetimi ve araştırmaları
• Ürünün geri çağrılması
• Ek müşteri hizmetleri maliyetleri
• Müşteri iyi niyetinin kaybedilmesi
KALİTE MALİYETLERİNİN OLUŞTUĞU BİRİMLER
• Satış ve pazarlama Pazar araştırma
• Tasarım, Ar Ge Tasarım/model hataları
• Satın alma,
depolama Tedarik ve taşımada
taşıma kusurlar
• ÜPK Sistem, muayene- deney hataları
• İmalat/ Fire, yeniden işleme,
operasyonlar onarım
• Teslimat-montaj Kalitede/sayıda
uygunsuzluk,hatalı
montaj
• Hizmet Hizmet kusurları
KM YÖNELİK BİLGİ TOPLAMANIN ÖNEMİ
• Ürün kalitesinin finansal öneminin anlaşılmasına yardımcı olur
• KM' nin parasal olarak açıklanması üst düzey yönetim için çarpıcı olur
• KM verisi yöneticilere kalite sorun ve fırsatları hakkında bilgi verir
• Yöneticilerin kalite sorunlarının göreceli önemini değerlendirmelerine yardımcı olur
• KM bilgisi ile kalite iyileştirme programının finansal değeri gösterilebilir
• KM bilgisi KM' nin bütçelenmesine yardımcı olur
• Kalite hedeflerine ulaşmada kuruluş başarısının değerlendirilmesine yardımcı olur
• Kalitenin finansal önemini gösterir
KALİTE MALİYETLERİ
• Kontrolün Maliyetleri
o Önleme
o Değerlendirme
• Kontrol başarısızlığının maliyetleri
o İç başarısızlık
o Dış başarısızlık
ÖNLEME MALİYETLERİ
Başarısızlık ve değerlendirme maliyetlerinin en aza indirilmesi için yapılan çalışmaların maliyeti
o Kalite planlama
o Kalite ölçme ve test ekipmanı tasarımı
ve geliştirilmesi
o Tasarım kalitesi inceleme-doğrulama
o Kalite ölçme ve test ekipmanının kalibrasyonu ve bakımı
o Kaliteyi değerlendirmek için kullanılan üretim ekipmanını kalibrasyon ve bakımı
o Tedarikçi güvencesi
o Kalite eğitimi
o Kalite denetimi
o Kalite verilerinin analizi-değerlendirilmesi
o Kalite iyileştirme programları
o Pazarlama maliyetleri
o Müşteri tarafından yapılan denetim ve muayeneler
DEĞERLENDİRME MALİYETLERİ
Ürünün kalite gerekliliklerine uygunluğunun sağlanması için yapılan çalışmaların maliyeti
o Üretim öncesi doğrulama
o Girdi muayenesi
o Laboratuar kabul testi
o Muayene ve test
o Muayene ve test ekipmanı
o Muayene ve test süresince
tüketilen materyaller
o Test ve muayene sonuçlarının analizi
ve rapor edilmesi
o Saha performans testi
o Onaylar
o Stok değerlendirme
o Kayıtların saklanması
BAŞARISIZLIK MALİYETLERİ
• İÇ BAŞARISIZLIK MALİYETLERİ
o Hurda
o Yeniden işleme onarım
o Sorun çözme ya da kusur/eksiklik analizi
o Taşeron hatası
o Modifikasyon izinleri ve uzlaşmalar
o Ürün derecelendirilmesi
o Diğer
• DIŞ BAŞARISIZLIK MALİYETLERİ
o Şikayetler
o Garanti
o Reddedilen / geri gönderilen ürünler
o Uzlaşmalar
o Geri alma maliyetleri
o Ürün sorumluluğu
o Kaybedilen satışlar
o Müşteriye verilen kayıpların karşılanması
BAŞARISIZLIK MALİYETLERİNİN AZALTILMASI
• Herkesin sorunu ve olası nedenlerini
bilmesinin sağlanması
• Sorunun çözülmesine yönelik olarak
diğerlerinde istek yaratılması
• Sorunun ilgili kişilerle beraber mantıklı bir
şekilde araştırılması için plan hazırlanması
• Gerçekleştirilen çalışmaların izlenmesi
ÖNLEME MALİYETLERİNİN AZALTILMASI
• Pazarlamada önleme çalışmaları
• Tasarımda önleme
• Kalite güvencede önleme
• Önleme maliyetlerini azaltma kontrol listesi
DEĞERLENDİRME MALİYETLERİNİN AZALTILMASI
• Muayene ve test planlaması
• Ekipman ve yöntemlerin iyileştirilmesi
• İSK
• Doğruluk incelemeleri
• Karar analizi
• İş örneklemesi
• Değerlendirme maliyetlerinin azaltılması için kontrol listesi
FİKİR BULMADA KULLANILAN YÖNTEMLER
BEYİN FIRTINASI
KURALLARI
• Üretilen fikirlerin sayıca fazla olmaları, niteliklerinden önemlidir
• Gruptaki bir üyenin ürettiği fikirden çok grubun genel performansı (fikir üretkenliği) önemlidir
• Üretilen fikirlerin herhangi bir şekilde eleştirilmesi yasaktır
• Hayale sınır konulmamıştır
TARTIŞMA 66
• 6'şar kişilik gruplar
• 6'şar dakikalık beyin fırtınası oturumu
• Sonuçların karşılaştırılması
EĞİTİCİ BEYİN FIRTINASI
BEYİN FIRTINASI 635 YÖNTEMİ
• 6 kişilik bir grup
• Kişi başına üretilen 3 çözüm yolu
• 5 Ayrı bakış açısından inceleme
SİNEKTİK
• Problemi tanıma
• Problemle yabancılaşma
• Tanınanla yabancı olanı birleştirme
ARAŞTIRMA ALANINI GENİŞLETME
• Problemi değişik biçimde koordine etme
• Eş anlamlı ifadeler arama
• Problemi bilinçli bir şekilde, işletmeye
dahil olan veya olmayan diğer bir iş sahasının bakış açısından görmeye
çalışma
• Problemi sembollerle göstermeye veya grafik olarak formüle etmeye çalışma
MORFOLOJİ
BİYONİK
BAŞARILI MALİYET DÜŞÜRMENİN KOŞULLARI
• Yetenekli ve sorumlu yönetim kadrosu
• Güçlü liderlik
• Örgütü etkinleştirme, süreç ve işlemler basitleştirme
• Seçkin personel
• Sürekli eğitim
• Akılcı planlama ve kontrol
SİSTEMLİ BİR MA ÇALIŞMASINDA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR
• MA işletmedeki tüm çalışanlara mal edilmeli
ve her çalışan yaptığı işi artırma çabası içinde olmalıdır
• MA çalışmaları ile ilgili olan kişiler, maliyet yapısı, kontrol edilen ve edilmeyen giderler, imalat-maliyet, kar ilişkileri gibi konularda yeterli bilgiye sahip olmalıdırlar
• MA üst yönetimce desteklenmeli, teşvik edilmeli ve sonuçları periyodik olarak izlenmelidir
SİSTEMLİ BİR MA ÇALIŞMASINDA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR
• Yöneticiler, "maliyet azaltma bütçesi" hazırlamalı, bu bütçedeki rakamlar tutarlılık
ve başarı ödüllendirmede bir değerleme unsuru olarak dikkate alınmalıdır
• Maliyet kontrolünün ve maliyet azaltma bütçelerinin sonuçları, çekicilik ve yararlılık karakterine göre değerlendirilmelidir
MALİYETLERİN KONTROLÜNDE GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN NOKTALAR
• Faaliyet ve Sorumluluk Alanlarının Belirlenmesi
• Maliyet Giderlerinin Kontrol Edilebilen ve Edilemeyen Maliyet Giderleri Olarak Ayrımı
• İşletmede Sorumluluk Muhasebesinin Uygulanması
• Sağlıklı ve Doğru Sonuçlar Veren Karşılaştırmaların Yapılması
• Etkili Raporların Düzenlenmesi
MALİYET DÜŞÜRME
TEKNİKLERİ
TEKNOLOJİYE DAYALI TEKNİKLER
• CAD Bilgisayar destekli tasarım
• CAM bilgisayar destekli imalat
• Bütünleşik bilgisayar destekli imalat
• Robotlar
• Enerji teknolojisi
• Grup teknolojisi
• Bilgisayar grafikleri
• Bakım yönetimi
• yenileme yatırımları
• Enerji tasarrufu
• Laser teknolojisi İNSAN KAYNAKLARINA DAYALI TEKNİKLER
• Özendirici ücret sistemleri (bireysel)
• Özendirici ücret sistemleri (grup)
• Sosyal yardımlar
• Terfi sistemleri
• İş zenginleştirme
• İş genişletme
• İş değişimi
• İşçi katılımı
• Beceri geliştirme
• Amaçlara göre yönetim
• Öğrenme eğrileri
• Haberleşme
• Çalışma koşullarının iyileştirilmesi
• Eğitim
• İş başı eğitimi
• Kalite çemberleri
• Sıfır hata
• Zaman yönetimi
MALİYET DÜŞÜRME
TEKNİKLERİ
FİZİKSEL KAYNAKLARIN KULLANIMINA İLİŞKİN TEKNİKLER
Ürün esaslı teknikler
• Değer mühendisliği
• Ürün çeşitlendirmesi
• Ürün basitleştirmesi
• AR-GE
• Ürün standardizasyonu
• Ürün güvenilirliğinin geliştirilmesi
• Reklam ve promosyon
İş esaslı teknikler
• Metod mühendisliği
• İş ölçümü
• İş tasarımı
• İş değerlendirme
• İş güvenliği tasarımı
• Ergonomi (insan faktörü mühendisliği)
• Üretim çizelgeleme
• Bilgisayar destekli veri işleme
Malzeme esaslı teknikler
• Sıfır stok
• Envanter kontrolü
• Malzeme ihtiyaç planlama sistemi (MRP)
• Malzeme yönetimi
• Kalite kontrol
• Malzeme aktarımı sistemleri
• Malzeme yeniden kullanma ve geri kazanma sistemleri
• Stoksuz üretim-tam zamanında üretim stratejisi
Problem çözme teknikleri
• Pareto analizi
Yerleşim esaslı teknikler
• Fabrika yeri seçimi
• Fabrika düzenleme
FİNANSAL KAYNAKLARIN KULLANIMINA İLİŞKİN TEKNİKLER
• Maliyet – fayda analizi
• Sıfır bazlı bütçe
• Maliyet verimlilik tahsisi
• Standart maliyet sistemi
• Yap-satın al vb kararlarda gelir ve/veya maliyet karşılaştırma hesapları
• Varlık yönetimi vb.
MALİYET DÜŞÜRME TEKNİKLERİ SINIFLAMASI
ÖRGÜT ETKİLİLİĞİNİN YÖNETİMİ TEKNİKLERİ (Verimlilik artırma / maliyet düşürme programları)
• OD/PIP yaklaşımı
• ALA performans artırma programı
• Maliyet düşürme çemberleri
SERMAYE KAYNAKLARININ KULLANIMININ İYİLEŞTİRİLMESİ TEKNİKLERİ
• Atık maddenin azaltılması ve enerji tasarruf programları
• Bakım geliştirme
• Toplam kalite yönetimi
İNSAN KAYNAKLARININ ETKİLİ YÖNELTİMİ TEKNİKLERİ
• İşgücünün güdülenmesi
• İşçilerin katılımı
DİĞER BAZI MALİYET DÜŞÜRME TEKNİKLERİ
? Endüstri mühendisliği teknikleri ve ekonomik analizler
• İş etüdü
• Pareto analizi
• Tam zamanında üretim yaklaşımı
• Değer analizi
• Maliyet-fayda analizi
• Sıfır bazlı bütçe
• Maliyet verimlilik tahsisi
? Davranışsal teknikler
• Örgüt geliştirme
• Beyin fırtınası
• Güç alanı analizi
• Nominal gruplama tekniği
MALİYET DÜŞÜRME TEKNİKLERİ SINIFLAMASI
Sağduyu Teknikleri
• Örgüt kültürünün oluşturulması. işletmede çalışan tüm personelin para kavramı,maliyetler ve kar yönünden bilinçlendirilmesi ve her yapılan işle ilgili çalışanlarca maliyet azaltma imkanlarının araştırılması. İş yapmış olmak için iş yapılmaması
Sezgisel (Heuristik) Teknikler
• İş basitleştirme
• Değer analizi
• Fayda-maliyet analizi
• Yönetim muhasebesi
• Sıfır-hata programı
• Yerleşim Düzenlemesi (Lay out Planı)
Yöneylem Araştırması Teknikleri
Yönetim Teknikleri
• Keşfetme veya Teşhis Teknik ve Yöntemleri
? Girdi – Çıktı Analizi
? Faaliyetlerin İÖ yön-
temi ile analizi
? Kontrol listesi
? Piyasa araştırması
• Başa-baş noktası Değerlendirme Teknik ve Yöntemleri
? İş değerlendirme
? Rasyo analizi
? Risk analizi
• Geliştirme Teknik ve Yöntemleri
? Hareket etüdü
? İş basitleştirme
? Değer analizi
? Standardizasyon
? Benzetim tekniği (Simülasyon)
? Oyun teorisi
MALİYET DÜŞÜRME TEKNİKLERİ SINIFLAMASI
• Optimizasyon Teknik ve Yöntemleri
• Doğrusal programlama
• Dinamik programlama
• Planlama veya Spesifikasyon Teknik ve Yöntemleri
• Stratejik planlama
• İş gücü planlaması
• Şebeke analizi
• Üretim planlaması
• Kontrol Teknik ve Yöntemleri
• Üretim kontrolü
• Kalite kontrolü
• Nakit kontrolü
• Standart maliyetleme ve bütçe kontrolü
• İletişim Teknik ve Yöntemleri
• Mülakat ve danışmanlık
• Operasyonal oyun modelleri
• Teşvikli ücret sistemleri
• İletişim teorisi
• Uygulama (Demonstrasyon) Teknik ve Yöntemleri
• Programlanmış eğitim yöntemleri
• Yönetici geliştirilmesi
• İş öğretim yöntemleri
• Eğitim teknikleri
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder